Deneyiminizi iyileştirmek, site trafiğini analiz etmek ve reklamları kişiselleştirmek için çerezler kullanıyoruz.
Detaylar için Gizlilik Politikası'nı inceleyebilirsiniz.
Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli ödünç verilebilir fonların, sermaye piyasası araçlarının alım satımı yoluyla tasarruf sahiplerinden fon talep edenlere aktarıldığı ve taraflar arasında doğrudan finansman köprüsü kuran piyasadır.
Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ihraççısı tarafından ilk defa piyasaya çıkarılarak alıcılara satıldığı, reel piyasaya kaynak girişinin ve mülkiyetin tabana yayılmasının sağlandığı ilk aşama piyasasıdır.
İkincil Piyasa: Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının tasarruf sahipleri arasında el değiştirdiği, ihraççıya doğrudan fon akışı sağlamayan ancak likidite ve fiyat tespiti gibi kritik fonksiyonları üstlenen piyasadır.
Spot Piyasa: Belirli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan nakit bedelin, işlemin gerçekleşmesinin hemen ardından el değiştirmesini sağlayan, Borsa İstanbul Pay Piyasası gibi örnekleri bulunan piyasalardır.
Vadeli Piyasa: İleri bir tarihte teslimatı yapılmak üzere herhangi bir malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı, forward, swap, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını kapsayan piyasa türüdür.
İhraççı: Kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar hariç; sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, ihraç için Kurula başvuran tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmasa dahi bu Kanuna tabi yatırım fonlarıdır.
Nitelikli Yatırımcı: Kurulun yatırım kuruluşlarına ilişkin düzenlemelerinde profesyonel müşteri olarak tanımlanan veya talebe dayalı olarak profesyonel kabul edilen, yüksek yatırım kapasitesine sahip özel kategorideki yatırımcılardır.
Kurumsal Yatırımcı: Mesleki bir faaliyet olarak tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları sermaye piyasası araçlarına yatıran ve elde edilen getiriyi paylaştıran, kolektif yatırım kuruluşları gibi yapıları içeren profesyonel yatırımcı grubudur.
Likidite Fonksiyonu: Yatırımcının elindeki sermaye piyasası aracını nakit ihtiyacı veya portföy değişimi amacıyla ikincil piyasada hızlıca ve adil fiyattan nakde dönüştürebilme imkanını ifade eden piyasa özelliğidir.
Fiyat Belirleme Fonksiyonu: Birincil piyasada satılacak araçların fiyatının, ikincil piyasada işlem gören benzer araçların piyasa değerleri dikkate alınarak belirlenmesi sürecini kapsayan, piyasalar arası etkileşim fonksiyonudur.
Vade Belirleme Fonksiyonu: Birincil piyasadaki borçlanma araçlarının vadelerinin belirlenmesinde, ikinci el piyasada işlem gören benzer nitelikteki araçların vade yapılarının referans alınması sürecini tanımlayan fonksiyondur.
Finansal Piyasa: Tasarruf fazlası olan birimler ile kaynak ihtiyacı içinde olan fon talep eden birimler arasındaki akışı sağlayarak tasarrufları yatırımlara dönüştüren, para ve sermaye piyasalarını kapsayan genel sistemdir.
Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli fonların arz ve talebinin karşılaştığı piyasadır.
Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ilk defa ihraç edilip satıldığı piyasadır.
İkincil Piyasa: İhraç edilmiş araçların yatırımcılar arasında el değiştirdiği piyasadır (Borsa gibi).
İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır.
Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ve belirli kıstasları sağlayan büyük ölçekli yatırımcılardır.
Spot Piyasa: Ödeme ve teslimatın işlem anında yapıldığı piyasadır.
Sık Yapılan Hatalar
Hata: İkincil piyasadaki işlemlerin şirkete doğrudan nakit girişi sağladığını düşünmek. Doğru: Şirkete fon girişi sadece birincil piyasadaki ilk ihraç aşamasında gerçekleşir.
Hata: Sadece tüzel kişilerin ihraççı olabileceğini varsaymak. Doğru: Tüzel kişiliği olmayan yatırım fonları da Kanun kapsamında ihraççı statüsündedir.
Hata: Gerçek kişilerin sermaye piyasası aracı ihraç edebileceğini sanmak. Doğru: İhraççılar sadece tüzel kişiler ve yatırım fonları olabilir; gerçek kişiler ihraççı olamaz.
Hata: Spot piyasa ile vadeli piyasayı karıştırmak. Doğru: Spot piyasada değişim işlem anında gerçekleşirken, vadeli piyasada teslimat ve ödeme ileri bir tarihte yapılır.
Hata: Nitelikli yatırımcının sadece kurumlardan oluştuğunu düşünmek. Doğru: Belirli kriterleri sağlayan veya talebe dayalı profesyonel kabul edilen bireysel yatırımcılar da nitelikli yatırımcı olabilir.
İkincil piyasada yapılan işlemlerin şirketin kasasına para soktuğunu düşünmek (Para yatırımcılar arasında el değiştirir).
Gerçek kişilerin doğrudan menkul kıymet ihraç edebileceğini sanmak.
Sermaye piyasasını kısa vadeli fon piyasası olan para piyasası ile karıştırmak.
Temel Kavramlar
Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli ödünç verilebilir fonların, sermaye piyasası araçlarının alım satımı yoluyla tasarruf sahiplerinden fon talep edenlere aktarıldığı ve taraflar arasında doğrudan finansman köprüsü kuran piyasadır.
Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ihraççısı tarafından ilk defa piyasaya çıkarılarak alıcılara satıldığı, reel piyasaya kaynak girişinin ve mülkiyetin tabana yayılmasının sağlandığı ilk aşama piyasasıdır.
İkincil Piyasa: Daha önce ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının tasarruf sahipleri arasında el değiştirdiği, ihraççıya doğrudan fon akışı sağlamayan ancak likidite ve fiyat tespiti gibi kritik fonksiyonları üstlenen piyasadır.
Spot Piyasa: Belirli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan nakit bedelin, işlemin gerçekleşmesinin hemen ardından el değiştirmesini sağlayan, Borsa İstanbul Pay Piyasası gibi örnekleri bulunan piyasalardır.
Vadeli Piyasa: İleri bir tarihte teslimatı yapılmak üzere herhangi bir malın veya finansal aracın bugünden alım satımının yapıldığı, forward, swap, futures ve opsiyon işlemlerinin tamamını kapsayan piyasa türüdür.
İhraççı: Kitle fonlaması platformları aracılığıyla para toplayanlar hariç; sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, ihraç için Kurula başvuran tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmasa dahi bu Kanuna tabi yatırım fonlarıdır.
Nitelikli Yatırımcı: Kurulun yatırım kuruluşlarına ilişkin düzenlemelerinde profesyonel müşteri olarak tanımlanan veya talebe dayalı olarak profesyonel kabul edilen, yüksek yatırım kapasitesine sahip özel kategorideki yatırımcılardır.
Kurumsal Yatırımcı: Mesleki bir faaliyet olarak tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları sermaye piyasası araçlarına yatıran ve elde edilen getiriyi paylaştıran, kolektif yatırım kuruluşları gibi yapıları içeren profesyonel yatırımcı grubudur.
Likidite Fonksiyonu: Yatırımcının elindeki sermaye piyasası aracını nakit ihtiyacı veya portföy değişimi amacıyla ikincil piyasada hızlıca ve adil fiyattan nakde dönüştürebilme imkanını ifade eden piyasa özelliğidir.
Fiyat Belirleme Fonksiyonu: Birincil piyasada satılacak araçların fiyatının, ikincil piyasada işlem gören benzer araçların piyasa değerleri dikkate alınarak belirlenmesi sürecini kapsayan, piyasalar arası etkileşim fonksiyonudur.
Vade Belirleme Fonksiyonu: Birincil piyasadaki borçlanma araçlarının vadelerinin belirlenmesinde, ikinci el piyasada işlem gören benzer nitelikteki araçların vade yapılarının referans alınması sürecini tanımlayan fonksiyondur.
Finansal Piyasa: Tasarruf fazlası olan birimler ile kaynak ihtiyacı içinde olan fon talep eden birimler arasındaki akışı sağlayarak tasarrufları yatırımlara dönüştüren, para ve sermaye piyasalarını kapsayan genel sistemdir.
Sermaye Piyasası: Orta ve uzun vadeli fonların arz ve talebinin karşılaştığı piyasadır.
Birincil Piyasa: Sermaye piyasası araçlarının ilk defa ihraç edilip satıldığı piyasadır.
İkincil Piyasa: İhraç edilmiş araçların yatırımcılar arasında el değiştirdiği piyasadır (Borsa gibi).
İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır.
Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ve belirli kıstasları sağlayan büyük ölçekli yatırımcılardır.
Spot Piyasa: Ödeme ve teslimatın işlem anında yapıldığı piyasadır.
İhraççı: Kitle fonlaması platformları hariç, sermaye piyasası araçlarını ihraç eden veya halka arz edilen tüzel kişiler ile bu kanuna tabi yatırım fonlarını ifade eder; gerçek kişiler ihraççı olamaz.
Nitelikli Yatırımcı: Kurul düzenlemelerinde tanımlanan profesyonel müşteriler ile portföy büyüklüğü belirli bir tutarın üzerinde olan ve özel koruma statüsünden farklı yararlanan yatırımcı kategorisidir.
Kurumsal Yatırımcı: Mesleki bir faaliyet olarak diğer tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları sermaye piyasasında yöneten ve getiriyi tasarruf sahiplerine dağıtan kolektif yatırım kuruluşları gibi kurumlardır.
Borsa: Sermaye piyasası araçlarının güven ve istikrar içinde alım satımını sağlayan, fiyatları ilan etmeye yetkili, likidite ve itibar sağlama fonksiyonu olan tüzel kişiliği haiz kurumlardır.
Çerçeve Kanun: 6362 sayılı SPKn'nun emredici hükümler dışında ana esasları belirleyip detaylı düzenleme yetkisini uzmanlaşmış kamu otoritesi olan Kurul'a bırakan piyasa düzenleyici niteliğidir.
Menkul Kıymet: Ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, paylar, borçlanma araçları ve menkul kıymetleştirilmiş varlıklara dayalı araçları kapsayan, tek başına hak bahşeden sermaye piyasası araçlarıdır.
Depo Sertifikası: Yurt dışındaki ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan, temsil ettiği kıymet dışında ek bir hak vermeyen sermaye piyasası aracıdır.
Yapılandırılmış Finansman: Kendi başına likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi esasına dayanan finansal tekniktir.
Öz Düzenleyici Kuruluş: Borsaların kendi üyeleri için meslek kuralları belirleme ve borsa işlemlerine ilişkin kurallar koyarak sermaye piyasası hukukunun gelişimine katkı sağlama yetkisini ifade eder.
Kotasyon Kriterleri: Bir şirketin borsada işlem görebilmesi için sağlaması gereken, belirli ekonomik büyüklüklere ulaşıldığını ve kurumsal itibarın sağlandığını gösteren giriş koşullarıdır.
Sermaye Piyasası Kurumları: Yatırım kuruluşları, portföy yönetim şirketleri ve merkezi takas kuruluşları gibi piyasanın etkin çalışması için uzmanlaşmış ve Kurul'dan yetki belgesi almış yardımcı kuruluşlardır.
Piyasa Düzenleyici Metin: Uygulama sonuçlarının sürekli izlenmesini gerektiren, piyasa tepkilerine göre Kurul tarafından tebliğ ve ilke kararlarıyla dinamik şekilde güncellenen mevzuat yapısıdır.
İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır (Kitle fonlaması hariç).
Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ile talebe dayalı profesyonel kabul edilenleri kapsayan özel yatırımcı kategorisidir.
Çerçeve Kanun: Ana esasları belirleyip teknik detayların düzenlenmesini idari otoriteye (SPK) bırakan kanun yapısıdır.
Menkul Kıymet: Paylar, borçlanma araçları ve bunlara ilişkin depo sertifikaları gibi ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan araçlardır.
Menkul Kıymetleştirme: Likit olmayan varlıkların havuzlanarak nakit akışına dayalı menkul kıymetlere dönüştürülmesi tekniğidir.
Sık Yapılan Hatalar
Hata: İkincil piyasadaki işlemlerin şirkete doğrudan nakit girişi sağladığını düşünmek. Doğru: Şirkete fon girişi sadece birincil piyasadaki ilk ihraç aşamasında gerçekleşir.
Hata: Sadece tüzel kişilerin ihraççı olabileceğini varsaymak. Doğru: Tüzel kişiliği olmayan yatırım fonları da Kanun kapsamında ihraççı statüsündedir.
Hata: Gerçek kişilerin sermaye piyasası aracı ihraç edebileceğini sanmak. Doğru: İhraççılar sadece tüzel kişiler ve yatırım fonları olabilir; gerçek kişiler ihraççı olamaz.
Hata: Spot piyasa ile vadeli piyasayı karıştırmak. Doğru: Spot piyasada değişim işlem anında gerçekleşirken, vadeli piyasada teslimat ve ödeme ileri bir tarihte yapılır.
Hata: Nitelikli yatırımcının sadece kurumlardan oluştuğunu düşünmek. Doğru: Belirli kriterleri sağlayan veya talebe dayalı profesyonel kabul edilen bireysel yatırımcılar da nitelikli yatırımcı olabilir.
İkincil piyasada yapılan işlemlerin şirketin kasasına para soktuğunu düşünmek (Para yatırımcılar arasında el değiştirir).
Gerçek kişilerin doğrudan menkul kıymet ihraç edebileceğini sanmak.
Sermaye piyasasını kısa vadeli fon piyasası olan para piyasası ile karıştırmak.
Gerçek kişilerin ihraççı olabileceğini düşünmek (Kitle fonlaması hariç ihraççı olamazlar).
Depo sertifikalarının temsil ettiği kıymetten farklı ek haklar verdiğini sanmak (Ek hak vermezler).
İhraççı: Kitle fonlaması platformları hariç, sermaye piyasası araçlarını ihraç eden veya halka arz edilen tüzel kişiler ile bu kanuna tabi yatırım fonlarını ifade eder; gerçek kişiler ihraççı olamaz.
Nitelikli Yatırımcı: Kurul düzenlemelerinde tanımlanan profesyonel müşteriler ile portföy büyüklüğü belirli bir tutarın üzerinde olan ve özel koruma statüsünden farklı yararlanan yatırımcı kategorisidir.
Kurumsal Yatırımcı: Mesleki bir faaliyet olarak diğer tasarruf sahiplerinden topladıkları fonları sermaye piyasasında yöneten ve getiriyi tasarruf sahiplerine dağıtan kolektif yatırım kuruluşları gibi kurumlardır.
Borsa: Sermaye piyasası araçlarının güven ve istikrar içinde alım satımını sağlayan, fiyatları ilan etmeye yetkili, likidite ve itibar sağlama fonksiyonu olan tüzel kişiliği haiz kurumlardır.
Çerçeve Kanun: 6362 sayılı SPKn'nun emredici hükümler dışında ana esasları belirleyip detaylı düzenleme yetkisini uzmanlaşmış kamu otoritesi olan Kurul'a bırakan piyasa düzenleyici niteliğidir.
Menkul Kıymet: Ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, paylar, borçlanma araçları ve menkul kıymetleştirilmiş varlıklara dayalı araçları kapsayan, tek başına hak bahşeden sermaye piyasası araçlarıdır.
Depo Sertifikası: Yurt dışındaki ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan, temsil ettiği kıymet dışında ek bir hak vermeyen sermaye piyasası aracıdır.
Yapılandırılmış Finansman: Kendi başına likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi esasına dayanan finansal tekniktir.
Öz Düzenleyici Kuruluş: Borsaların kendi üyeleri için meslek kuralları belirleme ve borsa işlemlerine ilişkin kurallar koyarak sermaye piyasası hukukunun gelişimine katkı sağlama yetkisini ifade eder.
Kotasyon Kriterleri: Bir şirketin borsada işlem görebilmesi için sağlaması gereken, belirli ekonomik büyüklüklere ulaşıldığını ve kurumsal itibarın sağlandığını gösteren giriş koşullarıdır.
Sermaye Piyasası Kurumları: Yatırım kuruluşları, portföy yönetim şirketleri ve merkezi takas kuruluşları gibi piyasanın etkin çalışması için uzmanlaşmış ve Kurul'dan yetki belgesi almış yardımcı kuruluşlardır.
Piyasa Düzenleyici Metin: Uygulama sonuçlarının sürekli izlenmesini gerektiren, piyasa tepkilerine göre Kurul tarafından tebliğ ve ilke kararlarıyla dinamik şekilde güncellenen mevzuat yapısıdır.
İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden tüzel kişiler ve yatırım fonlarıdır (Kitle fonlaması hariç).
Nitelikli Yatırımcı: Profesyonel müşteriler ile talebe dayalı profesyonel kabul edilenleri kapsayan özel yatırımcı kategorisidir.
Çerçeve Kanun: Ana esasları belirleyip teknik detayların düzenlenmesini idari otoriteye (SPK) bırakan kanun yapısıdır.
Menkul Kıymet: Paylar, borçlanma araçları ve bunlara ilişkin depo sertifikaları gibi ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan araçlardır.
Menkul Kıymetleştirme: Likit olmayan varlıkların havuzlanarak nakit akışına dayalı menkul kıymetlere dönüştürülmesi tekniğidir.
Ortaklık Hakkı Sağlayan Menkul Kıymetler: Ortaklığın sermayesinde temsil edilen paylar ile katılma intifa senedi veya kâr zarar ortaklığı belgesi gibi sermayede karşılığı olmasa da pay benzeri haklar sağlayan kıymetlerdir.
Depo Sertifikası: Yurt dışında yerleşik ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araç olup, temsil ettiği kıymetlerden ayrı bir hak bahşetmeyen temsilci bir belgedir.
Yapılandırılmış Finansman: Likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi tekniğidir; risk transferi ve getiri sağlamayı amaçlayan tüm ürünleri kapsar.
Menkul Kıymetleştirme: İşletmelerin kredi veya alacaklarını Özel Amaçlı Kurumlara (SPV) transfer ederek bunlar üzerinden menkul kıymet ihraç etmesi işlemidir; varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetler bu kapsamdadır.
Türev Araçlar: Değeri bir dayanak varlığa veya göstergeye bağlı olan, genellikle küçük bir başlangıç teminatı ile işleme konu edilen ve net bir sona erme yapısı (teslimat veya nakdi uzlaşı) gerektiren araçlardır.
Kaydi Sistem: Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde bilgisayar ortamında ihraççı, aracı ve hak sahibi bazında izlendiği hukuki sistemdir.
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK): Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, anonim ortaklık şeklinde örgütlenmiş ve kaydi sistemdeki kayıtların güvenli tutulmasından sorumlu, Kurul denetimindeki kamu hizmeti yürüten kuruluştur.
Açıklayıcı Kayıt Sistemi: MKK kayıtlarının kural olarak kurucu değil açıklayıcı nitelikte olduğu, kayıtların aksi ispat edilebildiği ve kayda güvenerek iyiniyetle hak iktisabının söz konusu olmadığı hukuki yaklaşımdır.
Teminat Yöneticisi: Genel saklama yetkisine sahip, teminata konu varlıkların mülkiyetini devralan veya lehine ayni hak tesis edilen, yatırımcıların haklarını korumakla yükümlü yatırım kuruluşudur.
İhraç: Sermaye piyasası araçlarının ihraççılar tarafından çıkarılarak halka arz edilmek suretiyle veya halka arz edilmeksizin yatırımcılara satılmasını ifade eden hukuki süreçtir.
Halka Arz: Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel bir çağrıyı ve bu çağrı neticesinde belirsiz sayıdaki muhatap kitleye gerçekleştirilen satışı ifade eder.
İzahname: Halka arzda veya borsada işlem görmede hazırlanan, yatırımcıların ihraççı ve araçlar hakkında bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan ve Kurulca onaylanması zorunlu olan kapsamlı belgedir.
İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin yapılacak ihraçlarında kullanılan, izahnameye göre daha dar kapsamlı bilgiler içeren kamuyu aydınlatma belgesidir.
Kitle Fonlaması (Crowdfunding): Kurulca yetkilendirilmiş platformlar aracılığıyla halktan para toplanması yöntemi olup, bu yöntemle fon toplayan anonim ortaklıklar izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden muaftır.
Ortaklık Hakkı Sağlayanlar: Pay, katılma intifa senedi ve kâr zarar ortaklığı belgesi gibi kıymetlerdir.
Alacaklılık Hakkı Sağlayanlar: Tahvil ve benzeri borçlanma araçlarıdır.
Depo Sertifikası: Yabancı menkul kıymetleri temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araçtır.
MKK kayıtlarının her durumda kurucu (hak yaratıcı) olduğunu düşünmek (Aslında açıklayıcıdır).
Teminat sözleşmelerinde mülkiyetin her zaman devredildiğini sanmak (Sözleşmede belirtilmedikçe devredilmez).
Türev araçları menkul kıymet kategorisinde değerlendirmek (Ayrı bir sermaye piyasası aracı türüdür).
Temel Kavramlar
Ortaklık Hakkı Sağlayan Menkul Kıymetler: Ortaklığın sermayesinde temsil edilen paylar ile katılma intifa senedi veya kâr zarar ortaklığı belgesi gibi sermayede karşılığı olmasa da pay benzeri haklar sağlayan kıymetlerdir.
Depo Sertifikası: Yurt dışında yerleşik ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araç olup, temsil ettiği kıymetlerden ayrı bir hak bahşetmeyen temsilci bir belgedir.
Yapılandırılmış Finansman: Likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi tekniğidir; risk transferi ve getiri sağlamayı amaçlayan tüm ürünleri kapsar.
Menkul Kıymetleştirme: İşletmelerin kredi veya alacaklarını Özel Amaçlı Kurumlara (SPV) transfer ederek bunlar üzerinden menkul kıymet ihraç etmesi işlemidir; varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetler bu kapsamdadır.
Türev Araçlar: Değeri bir dayanak varlığa veya göstergeye bağlı olan, genellikle küçük bir başlangıç teminatı ile işleme konu edilen ve net bir sona erme yapısı (teslimat veya nakdi uzlaşı) gerektiren araçlardır.
Kaydi Sistem: Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde bilgisayar ortamında ihraççı, aracı ve hak sahibi bazında izlendiği hukuki sistemdir.
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK): Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, anonim ortaklık şeklinde örgütlenmiş ve kaydi sistemdeki kayıtların güvenli tutulmasından sorumlu, Kurul denetimindeki kamu hizmeti yürüten kuruluştur.
Açıklayıcı Kayıt Sistemi: MKK kayıtlarının kural olarak kurucu değil açıklayıcı nitelikte olduğu, kayıtların aksi ispat edilebildiği ve kayda güvenerek iyiniyetle hak iktisabının söz konusu olmadığı hukuki yaklaşımdır.
Teminat Yöneticisi: Genel saklama yetkisine sahip, teminata konu varlıkların mülkiyetini devralan veya lehine ayni hak tesis edilen, yatırımcıların haklarını korumakla yükümlü yatırım kuruluşudur.
İhraç: Sermaye piyasası araçlarının ihraççılar tarafından çıkarılarak halka arz edilmek suretiyle veya halka arz edilmeksizin yatırımcılara satılmasını ifade eden hukuki süreçtir.
Halka Arz: Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel bir çağrıyı ve bu çağrı neticesinde belirsiz sayıdaki muhatap kitleye gerçekleştirilen satışı ifade eder.
İzahname: Halka arzda veya borsada işlem görmede hazırlanan, yatırımcıların ihraççı ve araçlar hakkında bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan ve Kurulca onaylanması zorunlu olan kapsamlı belgedir.
İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin yapılacak ihraçlarında kullanılan, izahnameye göre daha dar kapsamlı bilgiler içeren kamuyu aydınlatma belgesidir.
Kitle Fonlaması (Crowdfunding): Kurulca yetkilendirilmiş platformlar aracılığıyla halktan para toplanması yöntemi olup, bu yöntemle fon toplayan anonim ortaklıklar izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden muaftır.
Ortaklık Hakkı Sağlayanlar: Pay, katılma intifa senedi ve kâr zarar ortaklığı belgesi gibi kıymetlerdir.
Alacaklılık Hakkı Sağlayanlar: Tahvil ve benzeri borçlanma araçlarıdır.
Depo Sertifikası: Yabancı menkul kıymetleri temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araçtır.
MKK kayıtlarının her durumda kurucu (hak yaratıcı) olduğunu düşünmek (Aslında açıklayıcıdır).
Teminat sözleşmelerinde mülkiyetin her zaman devredildiğini sanmak (Sözleşmede belirtilmedikçe devredilmez).
Türev araçları menkul kıymet kategorisinde değerlendirmek (Ayrı bir sermaye piyasası aracı türüdür).
Temel Kavramlar
Ortaklık Hakkı Sağlayan Menkul Kıymetler: Ortaklığın sermayesinde temsil edilen paylar ile katılma intifa senedi veya kâr zarar ortaklığı belgesi gibi sermayede karşılığı olmasa da pay benzeri haklar sağlayan kıymetlerdir.
Depo Sertifikası: Yurt dışında yerleşik ihraççıların kıymetlerini temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araç olup, temsil ettiği kıymetlerden ayrı bir hak bahşetmeyen temsilci bir belgedir.
Yapılandırılmış Finansman: Likit olmayan varlıkların bir havuzda toplanarak bu varlıkların nakit akımlarına dayalı menkul kıymet ihraç edilmesi tekniğidir; risk transferi ve getiri sağlamayı amaçlayan tüm ürünleri kapsar.
Menkul Kıymetleştirme: İşletmelerin kredi veya alacaklarını Özel Amaçlı Kurumlara (SPV) transfer ederek bunlar üzerinden menkul kıymet ihraç etmesi işlemidir; varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetler bu kapsamdadır.
Türev Araçlar: Değeri bir dayanak varlığa veya göstergeye bağlı olan, genellikle küçük bir başlangıç teminatı ile işleme konu edilen ve net bir sona erme yapısı (teslimat veya nakdi uzlaşı) gerektiren araçlardır.
Kaydi Sistem: Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde bilgisayar ortamında ihraççı, aracı ve hak sahibi bazında izlendiği hukuki sistemdir.
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK): Özel hukuk tüzel kişiliğine sahip, anonim ortaklık şeklinde örgütlenmiş ve kaydi sistemdeki kayıtların güvenli tutulmasından sorumlu, Kurul denetimindeki kamu hizmeti yürüten kuruluştur.
Açıklayıcı Kayıt Sistemi: MKK kayıtlarının kural olarak kurucu değil açıklayıcı nitelikte olduğu, kayıtların aksi ispat edilebildiği ve kayda güvenerek iyiniyetle hak iktisabının söz konusu olmadığı hukuki yaklaşımdır.
Teminat Yöneticisi: Genel saklama yetkisine sahip, teminata konu varlıkların mülkiyetini devralan veya lehine ayni hak tesis edilen, yatırımcıların haklarını korumakla yükümlü yatırım kuruluşudur.
İhraç: Sermaye piyasası araçlarının ihraççılar tarafından çıkarılarak halka arz edilmek suretiyle veya halka arz edilmeksizin yatırımcılara satılmasını ifade eden hukuki süreçtir.
Halka Arz: Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan yapılan genel bir çağrıyı ve bu çağrı neticesinde belirsiz sayıdaki muhatap kitleye gerçekleştirilen satışı ifade eder.
İzahname: Halka arzda veya borsada işlem görmede hazırlanan, yatırımcıların ihraççı ve araçlar hakkında bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan ve Kurulca onaylanması zorunlu olan kapsamlı belgedir.
İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin yapılacak ihraçlarında kullanılan, izahnameye göre daha dar kapsamlı bilgiler içeren kamuyu aydınlatma belgesidir.
Kitle Fonlaması (Crowdfunding): Kurulca yetkilendirilmiş platformlar aracılığıyla halktan para toplanması yöntemi olup, bu yöntemle fon toplayan anonim ortaklıklar izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden muaftır.
Ortaklık Hakkı Sağlayanlar: Pay, katılma intifa senedi ve kâr zarar ortaklığı belgesi gibi kıymetlerdir.
Alacaklılık Hakkı Sağlayanlar: Tahvil ve benzeri borçlanma araçlarıdır.
Depo Sertifikası: Yabancı menkul kıymetleri temsil eden ve Türkiye'de kayden izlenmesini sağlayan araçtır.
İzahname: İhraççının ve varsa garantörün finansal durumu, performansı ve risklerine dair yatırımcıların bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan, halka arzda zorunlu olan belgedir.
İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin ihraç edilmesi durumunda hazırlanan, araçların niteliği ve satış şartlarını içeren ve Kurulca onaylanan belgedir.
Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş olan veya pay sahibi sayısı beş yüzü aşarak halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkları ifade eden temel kavramdır.
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Anonim ortaklıkların, esas sözleşmedeki tavan dahilinde genel kurul kararına gerek olmaksızın yönetim kurulu kararıyla pay çıkarabildikleri esnek sermaye sistemidir.
Tam ve Nakden Ödeme İlkesi: İhraç edilen pay bedellerinin taksitlendirilmeden derhal ödenmesi kuralıdır; birleşme ve bölünme gibi yapılandırmalarda Kurul bu zorunluluğu kaldırmaya yetkilidir.
İlliyet Bağı Karinesi: Yanlış veya eksik bilgi içeren belgenin açıklandığı tarih ile gerçeğin ortaya çıktığı tarih arasındaki işlemlerde, zarar ile belge arasında bağın kurulmuş sayılmasıdır.
Halka Arz Eden: Sahip olduğu sermaye piyasası araçlarını halka arz etmek üzere Kurula başvuran gerçek veya tüzel kişidir; bu kişi ihraççıdan farklı bir sıfat taşıyabilir.
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu: İhraççının tedavüldeki borçlanma araçlarının sahiplerinden oluşan, ihraç şartlarının değiştirilmesi veya temerrüt gibi durumlarda karar alan kolektif yapıdır.
Özet Bölümü: İzahnamenin temel özelliklerini içeren kısa kısımdır; sadece bu bölüme dayanarak sorumluluk doğmaz, ancak izahnamenin bütünüyle çelişmesi halinde sorumluluk yaratır.
Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden ve tamamen ödenmiş olan sermaye tutarıdır.
Kitle Fonlaması Muafiyeti: Kurulca yetkilendirilen platformlar aracılığıyla halktan para toplanması işlemi, izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden kanunen muaf tutulmuştur.
Müteselsil Sorumluluk: Kamuyu aydınlatma belgelerini imzalayanların veya adına imza atılan tüzel kişilerin, yanlış bilgilerden kaynaklanan zararlardan birlikte ve tamamen sorumlu olmasıdır.
İzahname: Halka arzda yatırımcıların bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan kapsamlı kamuyu aydınlatma belgesi.
İhraç Belgesi: Halka arz edilmeksizin yapılan ihraçlarda araçların nitelik ve satış şartlarını içeren belge.
Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş veya pay sahibi sayısı 500'ü aşmış anonim ortaklık.
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Yönetim kuruluna esas sözleşme tavanı kadar sermaye artırma yetkisi veren esnek sistem.
Tam ve Nakden Ödeme: Halka açık ortaklıklarda pay bedellerinin taksitsiz (apelsiz) ve nakit olarak ödenmesi ilkesi.
Önemli Formüller
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Karar Nisabı
$Nisap = Nominal Tutar \times 0.50$
Nominal Tutar: Tedavüldeki tüm borçlanma araçlarının veya ilgili tertibin toplam nominal bedeli
Örnek: 100 milyon TL nominal değerli borçlanma aracı ihraç edilmişse, kurulda karar alınabilmesi için en az 50 milyon TL'lik temsilcinin olumlu oyu gerekir.
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Karar Nisabı
$Nisap = \text{Nominal Tutar} \times 0.50$
Nominal Tutar: Tedavüldeki borçlanma araçlarının toplam bedeli
Örnek: 100 Milyon TL nominal değerli ihraçta karar için 50 Milyon TL olumlu oy gerekir.
Sık Yapılan Hatalar
MKK kayıtlarının her durumda kurucu (hak yaratıcı) olduğunu düşünmek (Aslında açıklayıcıdır).
Teminat sözleşmelerinde mülkiyetin her zaman devredildiğini sanmak (Sözleşmede belirtilmedikçe devredilmez).
Türev araçları menkul kıymet kategorisinde değerlendirmek (Ayrı bir sermaye piyasası aracı türüdür).
İzahnamenin onaylanmasını Kurul'un şirkete kefil olması veya tavsiye vermesi şeklinde yorumlamak.
Halka açık sayılan ortaklıklar için gereken 500 ortak sınırını 250 veya 1000 ile karıştırmak.
İzahnamenin özet kısmının her durumda tek başına tazminat sorumluluğu doğuracağını düşünmek.
Temel Kavramlar
İzahname: İhraççının ve varsa garantörün finansal durumu, performansı ve risklerine dair yatırımcıların bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan, halka arzda zorunlu olan belgedir.
İhraç Belgesi: Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin ihraç edilmesi durumunda hazırlanan, araçların niteliği ve satış şartlarını içeren ve Kurulca onaylanan belgedir.
Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş olan veya pay sahibi sayısı beş yüzü aşarak halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkları ifade eden temel kavramdır.
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Anonim ortaklıkların, esas sözleşmedeki tavan dahilinde genel kurul kararına gerek olmaksızın yönetim kurulu kararıyla pay çıkarabildikleri esnek sermaye sistemidir.
Tam ve Nakden Ödeme İlkesi: İhraç edilen pay bedellerinin taksitlendirilmeden derhal ödenmesi kuralıdır; birleşme ve bölünme gibi yapılandırmalarda Kurul bu zorunluluğu kaldırmaya yetkilidir.
İlliyet Bağı Karinesi: Yanlış veya eksik bilgi içeren belgenin açıklandığı tarih ile gerçeğin ortaya çıktığı tarih arasındaki işlemlerde, zarar ile belge arasında bağın kurulmuş sayılmasıdır.
Halka Arz Eden: Sahip olduğu sermaye piyasası araçlarını halka arz etmek üzere Kurula başvuran gerçek veya tüzel kişidir; bu kişi ihraççıdan farklı bir sıfat taşıyabilir.
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu: İhraççının tedavüldeki borçlanma araçlarının sahiplerinden oluşan, ihraç şartlarının değiştirilmesi veya temerrüt gibi durumlarda karar alan kolektif yapıdır.
Özet Bölümü: İzahnamenin temel özelliklerini içeren kısa kısımdır; sadece bu bölüme dayanarak sorumluluk doğmaz, ancak izahnamenin bütünüyle çelişmesi halinde sorumluluk yaratır.
Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden ve tamamen ödenmiş olan sermaye tutarıdır.
Kitle Fonlaması Muafiyeti: Kurulca yetkilendirilen platformlar aracılığıyla halktan para toplanması işlemi, izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğünden kanunen muaf tutulmuştur.
Müteselsil Sorumluluk: Kamuyu aydınlatma belgelerini imzalayanların veya adına imza atılan tüzel kişilerin, yanlış bilgilerden kaynaklanan zararlardan birlikte ve tamamen sorumlu olmasıdır.
İzahname: Halka arzda yatırımcıların bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan kapsamlı kamuyu aydınlatma belgesi.
İhraç Belgesi: Halka arz edilmeksizin yapılan ihraçlarda araçların nitelik ve satış şartlarını içeren belge.
Halka Açık Ortaklık: Payları halka arz edilmiş veya pay sahibi sayısı 500'ü aşmış anonim ortaklık.
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Yönetim kuruluna esas sözleşme tavanı kadar sermaye artırma yetkisi veren esnek sistem.
Tam ve Nakden Ödeme: Halka açık ortaklıklarda pay bedellerinin taksitsiz (apelsiz) ve nakit olarak ödenmesi ilkesi.
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kuruluna TTK'nın sermaye artırımı hükümlerine tabi olmaksızın tavan dahilinde pay çıkarma yetkisi veren sistemdir.
Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden, tam ve nakden ödenmiş sermaye tutarını ifade eden kavramdır.
Kâr Payı Avansı: Halka açık ortaklıkların ara dönem finansal tablolarına dayanarak dağıtabileceği, bir hesap döneminde toplamı önceki yıl kârının yarısını aşamayan ön ödemedir.
Örtülü Kazanç Aktarımı: Ortaklıkların ilişkili oldukları kişilerle emsallere aykırı bedellerle işlem yaparak veya yapmaları gereken faaliyetleri yapmayarak malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.
İlişkili Taraf İşlemleri: Nitelik ve niceliği Kurulca belirlenen, bağımsız yönetim kurulu üyelerinin onayına tabi olan veya onaylanmazsa genel kurul kararı gerektiren özellikli işlemlerdir.
Yönetim Kontrolü: Ortaklık oy haklarının %50'den fazlasına sahip olunması veya yönetim kurulu çoğunluğunu seçme/aday gösterme imtiyazına sahip olunmasıyla elde edilen güçtür.
Zorunlu Pay Alım Teklifi: Yönetim kontrolünün değişmesi halinde, kontrolü ele geçirenlerin diğer ortakların paylarını satın almak üzere yapmakla yükümlü oldukları çağrı işlemidir.
Önemli Nitelikteki İşlemler: Birleşme, bölünme veya imtiyaz değişikliği gibi yatırımcı kararlarını temelden etkileyen ve muhalif ortaklara ayrılma hakkı tanıyan stratejik kurumsal işlemlerdir.
Ayrılma Hakkı: Önemli nitelikteki işlemlere genel kurulda muhalif kalarak şerh koyan pay sahiplerinin, paylarını ortaklığa adil bir bedel üzerinden satarak çıkma hakkıdır.
Ortaklıktan Çıkarma Hakkı: Hâkim ortağın oy haklarının %98'ine ulaşması durumunda, azınlıkta kalan pay sahiplerinin paylarının iptalini ve kendisine satılmasını talep edebildiği haktır.
Satma Hakkı: Hâkim ortağın pay oranının %98 eşiğine ulaşması halinde, azınlık pay sahiplerinin paylarının adil bedelle satın alınmasını hâkim ortaktan talep etme yetkisidir.
Gündeme Bağlılık İstisnası: Halka açık ortaklıklarda SPK'nın görüşülmesini istediği hususların, genel kurul gündeminde olmasa dahi toplantı gündemine alınmasının zorunlu olması durumudur.
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Yönetim kuruluna, esas sözleşmedeki tavan dahilinde genel kurul kararı olmaksızın sermaye artırma yetkisi veren sistemdir.
Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemindeki ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden sermaye tutarıdır.
Örtülü Kazanç Aktarımı: İlişkili kişilerle emsallere aykırı işlemler yaparak ortaklık kârını veya malvarlığını azaltma eylemidir.
Ayrılma Hakkı: Önemli nitelikteki işlemlere muhalif kalan ortağın, paylarını ortaklığa adil bir bedelden satıp çıkma hakkıdır.
Pay Alım Teklifi: Yönetim kontrolü değiştiğinde, hakim ortağın diğer ortaklara paylarını satın almayı teklif etme zorunluluğudur.
Önemli Formüller
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Karar Nisabı
$Nisap = Nominal Tutar \times 0.50$
Nominal Tutar: Tedavüldeki tüm borçlanma araçlarının veya ilgili tertibin toplam nominal bedeli
Örnek: 100 milyon TL nominal değerli borçlanma aracı ihraç edilmişse, kurulda karar alınabilmesi için en az 50 milyon TL'lik temsilcinin olumlu oyu gerekir.
Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu Karar Nisabı
$Nisap = \text{Nominal Tutar} \times 0.50$
Nominal Tutar: Tedavüldeki borçlanma araçlarının toplam bedeli
Örnek: 100 Milyon TL nominal değerli ihraçta karar için 50 Milyon TL olumlu oy gerekir.
Kâr Payı Avansı Üst Sınırı
$KPA \le (ÖYK / 2)$
KPA: Bir hesap döneminde verilecek toplam kâr payı avansı
ÖYK: Bir önceki yıla ait dönem kârı
Örnek: Önceki yıl kârı 1.000.000 TL olan bir şirket, cari dönemde en fazla 500.000 TL kâr payı avansı dağıtabilir.
Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı Eşiği
$OH \ge \%98$
OH: Ortaklığın toplam oy hakları oranı
Örnek: Bir ortak tek başına veya birlikte hareket ettikleriyle %98 oy hakkına ulaştığında azınlığı çıkarma hakkı kazanır.
Azami Kâr Payı Avansı Limiti
$Avans_{max} = K_{onceki} \times 0,50$
Avans_max: Dağıtılabilecek toplam avans tutarı
K_onceki: Bir önceki yıla ait dönem kârı
Örnek: Önceki yıl kârı 1 Milyon TL ise, cari yılda verilecek toplam avans 500 Bin TL'yi geçemez.
Sık Yapılan Hatalar
İzahnamenin onaylanmasını Kurul'un şirkete kefil olması veya tavsiye vermesi şeklinde yorumlamak.
Halka açık sayılan ortaklıklar için gereken 500 ortak sınırını 250 veya 1000 ile karıştırmak.
İzahnamenin özet kısmının her durumda tek başına tazminat sorumluluğu doğuracağını düşünmek.
Kayıtlı sermaye tavanının yönetim kurulu kararıyla artırılabileceğini sanmak (Genel kurul kararı ve esas sözleşme değişikliği şarttır).
Kâr payı avansı limitini cari yıl kârı üzerinden hesaplamak (Bir önceki yıl kârı esas alınır).
Ayrılma hakkının her genel kurul kararında doğacağını düşünmek (Sadece kanunda sayılan 'önemli nitelikteki işlemler' için doğar).
7
Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları
Temel Kavramlar
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kuruluna TTK'nın sermaye artırımı hükümlerine tabi olmaksızın tavan dahilinde pay çıkarma yetkisi veren sistemdir.
Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden, tam ve nakden ödenmiş sermaye tutarını ifade eden kavramdır.
Kâr Payı Avansı: Halka açık ortaklıkların ara dönem finansal tablolarına dayanarak dağıtabileceği, bir hesap döneminde toplamı önceki yıl kârının yarısını aşamayan ön ödemedir.
Örtülü Kazanç Aktarımı: Ortaklıkların ilişkili oldukları kişilerle emsallere aykırı bedellerle işlem yaparak veya yapmaları gereken faaliyetleri yapmayarak malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.
Önemli Formüller
Kâr Payı Avansı Üst Sınırı: $KPA \le (ÖYK / 2)$
Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı Eşiği: $OH \ge \%98$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Halka Açık Ortaklıklarda Sermaye Yapısı, Yönetim ve Pay Sahibi Hakları • Halka Açık Ortaklıklar, Yatırım Hizmetleri ve Kolektif Yatırım Kuruluşları
Temel Kavramlar
Kayıtlı Sermaye Sistemi: Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla, yönetim kuruluna TTK'nın sermaye artırımı hükümlerine tabi olmaksızın tavan dahilinde pay çıkarma yetkisi veren sistemdir.
Çıkarılmış Sermaye: Kayıtlı sermaye sistemine tabi olan anonim ortaklıkların satışı yapılmış paylarını temsil eden, tam ve nakden ödenmiş sermaye tutarını ifade eden kavramdır.
Kâr Payı Avansı: Halka açık ortaklıkların ara dönem finansal tablolarına dayanarak dağıtabileceği, bir hesap döneminde toplamı önceki yıl kârının yarısını aşamayan ön ödemedir.
Örtülü Kazanç Aktarımı: Ortaklıkların ilişkili oldukları kişilerle emsallere aykırı bedellerle işlem yaparak veya yapmaları gereken faaliyetleri yapmayarak malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.
Önemli Formüller
Kâr Payı Avansı Üst Sınırı: $KPA \le (ÖYK / 2)$
Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı Eşiği: $OH \ge \%98$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Halka Açık Ortaklıklar, Yatırım Hizmetleri ve Kolektif Yatırım Kuruluşları • Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Finansal Altyapı Kuruluşları
Temel Kavramlar
Elektronik Genel Kurul: Halka açık anonim ortaklıkların genel kurullarına, MKK tarafından sağlanan sistem üzerinden uzaktan katılım ve oy kullanma imkanı tanıyan platformdur.
İmtiyazlı Payların Kaldırılması: Üst üste beş yıl zarar eden ortaklıklarda, oy hakkı ve yönetim kurulunda temsil edilme imtiyazlarının Kurul kararıyla iptal edilmesini sağlayan düzenlemedir.
Kendi Paylarını İktisap: Ortaklığın sermayenin korunması ilkesi çerçevesinde, Kurulun belirlediği şartlarla kendi paylarını satın alması veya rehin olarak kabul etmesi işlemidir.
Yatırım Kuruluşu: Aracı kurumlar ile yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere kuruluş esasları Kurulca belirlenen bankaları ve diğer kurumları kapsayan üst terimdir.
Önemli Formüller
Net Aktif Değer (NAD): $NAD = Varlıklar Toplamı - Borçlar Toplamı$
Net Aktif Değer (DSYO): $NAD = V_{toplam} - B_{toplam}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Finansal Altyapı Kuruluşları • Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları
Temel Kavramlar
Müşterek Sermaye: Küçük tasarruf sahiplerinin birikimlerinin riskin dağıtılması ve profesyonel yönetim ilkeleriyle işletilmesi amacıyla bir araya getirilerek oluşturulan ortak portföy sermayesidir.
Yatırım Ortaklığı: Sermaye piyasası araçları ve gayrimenkul gibi varlıklardan oluşan portföyleri işletmek üzere kurulan, kayıtlı sermayeli ve payları nakit karşılığı çıkarılan anonim ortaklıklardır.
Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklığı (DSYO): Sermayesi her zaman net aktif değerine eşit olan, nominal değeri bulunmayan ve TTK'nın asgari sermaye ile kâr dağıtımı gibi kısıtlamalarına tabi olmayan yeni bir ortaklık türüdür.
Yatırım Fonu: İnançlı mülkiyet esaslarına göre portföy işletmek amacıyla portföy yönetim şirketleri tarafından iç tüzükle kurulan, tüzel kişiliği olmayan ancak belirli sicil işlemlerinde tüzel sayılan mal varlığıdır.
Önemli Formüller
Net Aktif Değer (NAD): $NAD = Varlıklar Toplamı - Borçlar Toplamı$
Net Aktif Değer (DSYO): $NAD = V_{toplam} - B_{toplam}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları
Temel Kavramlar
Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda yatırımcıları tazmin etmek amacıyla kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluştur.
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB): Yatırım kuruluşları, kitle fonlama platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının üye olmasının zorunlu olduğu, kamu kurumu niteliğinde bir öz düzenleyici meslek kuruluşudur.
Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB): Gayrimenkul değerleme uzmanları ve değerleme kuruluşlarının üye olmak zorunda olduğu, meslek kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmakla görevli kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
Tedrici Tasfiye: Mali durumu bozulan yatırım kuruluşlarının mal varlığının YTM tarafından yönetilerek, nakde çevrilen varlıkların belirli bir sıra dahilinde hak sahiplerine ödenmesini sağlayan özel bir tasfiye sürecidir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Kurumsal Yapı, Tazmin ve Denetim Esasları • Sermaye Piyasasında Tedbirler, Suçlar ve Yaptırımlar
Temel Kavramlar
Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi durumunda yatırımcıları tazmin etmek amacıyla kurulan, kamu tüzel kişiliğine sahip bir kuruluştur.
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB): Yatırım kuruluşları, kitle fonlama platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının üye olmasının zorunlu olduğu, kamu kurumu niteliğinde bir öz düzenleyici meslek kuruluşudur.
Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB): Gayrimenkul değerleme uzmanları ve değerleme kuruluşlarının üye olmak zorunda olduğu, meslek kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmakla görevli kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
Tedrici Tasfiye: Mali durumu bozulan yatırım kuruluşlarının mal varlığının YTM tarafından yönetilerek, nakde çevrilen varlıkların belirli bir sıra dahilinde hak sahiplerine ödenmesini sağlayan özel bir tasfiye sürecidir.
Önemli Formüller
Bilgi Suistimali Minimum Adli Para Cezası: $Adli Para Cezası \ge 2 \times Elde Edilen Menfaat$
Tüzel Kişiler İçin İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Üst Sınır = \max(\text{Brüt Satış Hasılatı} \times 0.01, \text{Vergi Öncesi Kâr} \times 0.20)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Tedbirler, Suçlar ve Yaptırımlar • SPK İdari Yaptırımlar ve Özel Durumlar Kamuyu Aydınlatma Esasları
Temel Kavramlar
Bilgi Suistimali (İçeriden Öğrenenlerin Ticareti): Henüz kamuya duyurulmamış, sermaye piyasası araçlarının fiyatını etkileyebilecek içsel bilgilere dayalı olarak alım-satım emri vererek menfaat sağlama suçudur; cezası 3-5 yıl hapis veya menfaatin iki katından az olmayan adli para cezasıdır.
Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon): Sermaye piyasası araçlarının fiyatları ve arz-talebi hakkında yanıltıcı izlenim uyandırmak için işlem yapma veya yalan bilgi yayma suçudur; 3-5 yıl hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası gerektirir.
Etkin Pişmanlık: Piyasa dolandırıcılığı veya örtülü kazanç aktarımı suçlarında, elde edilen menfaatin iki katının Hazineye ödenmesi durumunda soruşturma evresine göre cezada indirim veya cezasızlık sağlayan hukuki müessesedir.
Örtülü Kazanç Aktarımı: Halka açık ortaklıkların kârını veya mal varlığını, ilişkili kişilerle emsallerine aykırı fiyat ve şartlarla işlem yaparak azaltma eylemidir; aktif eylemler güveni kötüye kullanma suçu kapsamında cezalandırılır.
Önemli Formüller
Bilgi Suistimali Minimum Adli Para Cezası: $Adli Para Cezası \ge 2 \times Elde Edilen Menfaat$
Tüzel Kişiler İçin İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Üst Sınır = \max(\text{Brüt Satış Hasılatı} \times 0.01, \text{Vergi Öncesi Kâr} \times 0.20)$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
SPK İdari Yaptırımlar ve Özel Durumlar Kamuyu Aydınlatma Esasları • Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri
Temel Kavramlar
Sır Saklama Yükümlülüğü: Kurul tarafından yürütülen inceleme ve denetim faaliyetleri kapsamında talep edilen bilgi ve belgelerin varlığını ve niteliğini gizli tutma zorunluluğudur; ihlali durumunda bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
İdari Para Cezası (Genel): Kurulun düzenlemelerine, standartlarına ve kararlarına aykırı hareket edenlere uygulanan, menfaat temini halinde elde edilen menfaatin iki katından az olamayacak şekilde düzenlenen mali yaptırımdır.
Brüt Satış Hasılatı Kriteri: Tüzel kişilere verilecek idari para cezalarında, aykırılık tarihinden önceki son bağımsız denetimden geçmiş yıllık finansal tablolardaki hasılatın %1'i oranında belirlenebilen üst sınır eşiğidir.
Vergi Öncesi Kâr Kriteri: Tüzel kişilere yönelik cezalarda, yıllık finansal tablolardaki vergi öncesi kârın %20'si üzerinden hesaplanan ve brüt satış hasılatı kriteri ile karşılaştırılarak yüksek olanı esas alınan tavan tutardır.
Önemli Formüller
Tüzel Kişi İdari Para Cezası Üst Sınırı: $Max(Brüt Satış Hasılatı * 0.01, Vergi Öncesi Kâr * 0.20)$
Menfaat Temini Halinde Alt Sınır: $Menfaat * 2$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri
Temel Kavramlar
Sermaye Yapısı Değişikliği: Gerçek veya tüzel kişilerin pay oranlarının veya oy haklarının belirli eşiklere ulaşması, aşılması veya altına düşmesi durumunda yapılan bildirimdir.
Birlikte Hareket Edenler: Açıklama yükümlülüğünün doğmasına neden olan işlemleri ortaklaşa gerçekleştiren ve kimlik bilgilerinin bildirilmesi zorunlu olan taraflardır.
Depo Sertifikası: Payların depo edilmesi durumunda, sermaye yapısı değişikliğine ilişkin açıklama yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu olan sertifika sahipleridir.
Bilgilendirme Politikası: İhraççıların kamuyu aydınlatma esaslarını, haber takibi yöntemlerini ve gizlilik tedbirlerini içeren, yönetim kurulunca oluşturulan kurumsal belgedir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kamuyu Aydınlatma Esasları ve Kurumsal Yönetim İlkeleri • Kurumsal Yönetim Yaklaşımları ve Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri
Temel Kavramlar
Sermaye Yapısı Değişikliği: Gerçek veya tüzel kişilerin pay oranlarının veya oy haklarının belirli eşiklere ulaşması, aşılması veya altına düşmesi durumunda yapılan bildirimdir.
Birlikte Hareket Edenler: Açıklama yükümlülüğünün doğmasına neden olan işlemleri ortaklaşa gerçekleştiren ve kimlik bilgilerinin bildirilmesi zorunlu olan taraflardır.
Depo Sertifikası: Payların depo edilmesi durumunda, sermaye yapısı değişikliğine ilişkin açıklama yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu olan sertifika sahipleridir.
Bilgilendirme Politikası: İhraççıların kamuyu aydınlatma esaslarını, haber takibi yöntemlerini ve gizlilik tedbirlerini içeren, yönetim kurulunca oluşturulan kurumsal belgedir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kurumsal Yönetim Yaklaşımları ve Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri • TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri
Temel Kavramlar
Dağılmış Mülkiyet Yapısı: Sermayenin çok sayıda küçük hissedara dağıldığı, yönetimin ise profesyonellere bırakıldığı; likit sermaye piyasalarına olanak tanıyan Anglo-Sakson modelidir.
Mülkiyet Yoğunluğu: Hakim ortağın şirket kontrolünde ve nakit yönetiminde söz sahibi olduğu, denetim zafiyetini azaltsa da küçük hissedarların aleyhine işbirliği riski taşıyan yapıdır.
Anglo-Sakson Sistem: Çok ortaklı mülkiyetin yaygın olduğu, sermaye piyasalarının şeffaf ve gelişmiş olduğu, piyasanın şirketleri kontrol ettiği ABD ve İngiltere merkezli yaklaşımdır.
Kıta Avrupası Sistemi: Hakim ortakların, bankaların veya finans dışı kuruluşların ana ortak olduğu, sermaye piyasalarında şeffaflığın ve gelişmişliğin daha az olduğu yönetim modelidir.
Önemli Formüller
Yönetim Kurulu Sigorta Eşiği: $Sigorta Bedeli > Sermaye \times 0.25$
SPK Birinci Grup Eşikleri: $PD > 3 Milyar TL$ VE $FDPD > 750 Milyon TL$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri
Temel Kavramlar
Denkleştirme: Hâkim şirketin talimatı sonucu bağlı şirkette oluşan kaybın, o hesap yılı içinde fiilen giderilmesi veya şirkete denk bir istem hakkı tanınarak telafi edilmesidir.
Güvenden Doğan Sorumluluk: Hâkim şirketin, topluluk itibarının toplumda veya tüketicide uyandırdığı güven düzeyine ulaştığı hallerde, bu itibarın kullanılmasından dolayı sorumlu tutulmasıdır.
Fesih Davası: Şirketin kurulmasında kanuna aykırılık veya organ eksikliği durumunda, Bakanlık veya pay sahipleri tarafından asliye ticaret mahkemesinde açılan ve şirketin sona ermesini hedefleyen davadır.
Yönetimin Devri İç Yönergesi: Yönetim kurulunun yönetimi kısmen veya tamamen devretmek için hazırladığı, istem üzerine pay sahiplerine ve haklı gerekçesi olan alacaklılara yazılı olarak bildirilen düzenlemedir.
Önemli Formüller
Yönetim Kurulu Sigorta Eşiği: $Sigorta Bedeli > Sermaye \times 0.25$
SPK Birinci Grup Eşikleri: $PD > 3 Milyar TL$ VE $FDPD > 750 Milyon TL$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
TTK ve Kurumsal Yönetim Tebliği Çerçevesinde Şirketler Hukuku ve Yönetim İlkeleri • Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri
Temel Kavramlar
Denkleştirme: Hâkim şirketin talimatı sonucu bağlı şirkette oluşan kaybın, o hesap yılı içinde fiilen giderilmesi veya şirkete denk bir istem hakkı tanınarak telafi edilmesidir.
Güvenden Doğan Sorumluluk: Hâkim şirketin, topluluk itibarının toplumda veya tüketicide uyandırdığı güven düzeyine ulaştığı hallerde, bu itibarın kullanılmasından dolayı sorumlu tutulmasıdır.
Fesih Davası: Şirketin kurulmasında kanuna aykırılık veya organ eksikliği durumunda, Bakanlık veya pay sahipleri tarafından asliye ticaret mahkemesinde açılan ve şirketin sona ermesini hedefleyen davadır.
Yönetimin Devri İç Yönergesi: Yönetim kurulunun yönetimi kısmen veya tamamen devretmek için hazırladığı, istem üzerine pay sahiplerine ve haklı gerekçesi olan alacaklılara yazılı olarak bildirilen düzenlemedir.
Önemli Formüller
Yönetim Kurulu Sigorta Eşiği: $Sigorta Bedeli > Sermaye \times 0.25$
SPK Birinci Grup Eşikleri: $PD > 3 Milyar TL$ VE $FDPD > 750 Milyon TL$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri
Temel Kavramlar
Kurumsal Yönetim Bilgi Formu (KYBF): Mevcut kurumsal yönetim uygulamaları hakkında veriye dayalı bilgi sunan, yıl sonunda gözlemlenen uygulamaların Türkçe olarak raporlandığı merkezi veri tabanı formudur.
Uyum Raporu Formatı (URF): Gönüllü kurumsal yönetim ilkelerine uyum durumunu gösteren ve uyum durumunda dönem içi değişiklik olması halinde KAP üzerinden güncellenmesi gereken raporlama formatıdır.
Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi: Yıldız, Ana ve Alt Pazar'da işlem gören ortaklıkların çevresel ve sosyal risk yönetim etkilerini 'uygula, uygulamıyorsan açıkla' prensibiyle beyan ettikleri gönüllü çerçevedir.
İkinci Taraf Görüşü: Yeşil borçlanma aracı çerçeve belgesinin rehberle uyumlu olduğunun uluslararası kabul görmüş dış değerlendirme kuruluşlarınca incelenip onaylanması zorunluluğudur.
Önemli Formüller
İlişkili Taraf İşlemi Değerleme Eşiği Oranı: $Oran = (İşlem Tutarı / Esas Alınan Kriter) \times 100$
Kurumsal Yönetim Raporlaması, İlişkili Taraf İşlemleri ve Yatırımcı İlişkileri • Kurumsal Yönetim İlkeleri: Pay Sahipleri, Kamuyu Aydınlatma ve Yönetim Kurulu Yapısı
Temel Kavramlar
Kurumsal Yönetim Bilgi Formu (KYBF): Mevcut kurumsal yönetim uygulamaları hakkında veriye dayalı bilgi sunan, yıl sonunda gözlemlenen uygulamaların Türkçe olarak raporlandığı merkezi veri tabanı formudur.
Uyum Raporu Formatı (URF): Gönüllü kurumsal yönetim ilkelerine uyum durumunu gösteren ve uyum durumunda dönem içi değişiklik olması halinde KAP üzerinden güncellenmesi gereken raporlama formatıdır.
Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi: Yıldız, Ana ve Alt Pazar'da işlem gören ortaklıkların çevresel ve sosyal risk yönetim etkilerini 'uygula, uygulamıyorsan açıkla' prensibiyle beyan ettikleri gönüllü çerçevedir.
İkinci Taraf Görüşü: Yeşil borçlanma aracı çerçeve belgesinin rehberle uyumlu olduğunun uluslararası kabul görmüş dış değerlendirme kuruluşlarınca incelenip onaylanması zorunluluğudur.
Önemli Formüller
İlişkili Taraf İşlemi Değerleme Eşiği Oranı: $Oran = (İşlem Tutarı / Esas Alınan Kriter) \times 100$
Kurumsal Yönetim İlkeleri: Pay Sahipleri, Kamuyu Aydınlatma ve Yönetim Kurulu Yapısı • Kurumsal Yönetim Komiteleri ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) Esasları
Temel Kavramlar
İcrada Görevli Olmayan Üye: Şirkette üyelik haricinde idari görevi bulunmayan, günlük iş akışına müdahil olmayan ve kendisine bağlı icrai bir birim bulunmayan yönetim kurulu üyesidir.
Bağımsız Üye: Hiçbir etki altında kalmaksızın karar verebilen, son 5 yılda şirketle yönetici veya sermaye ilişkisi kurmamış, 10 yılda en fazla 6 yıl görev yapmış üyedir.
Menfaat Sahipleri: Şirketin hedeflerine ulaşmasında veya faaliyetlerinde ilgisi olan çalışanlar, alacaklılar, müşteriler, tedarikçiler ve sivil toplum kuruluşları gibi kişi ve gruplardır.
Azlık Hakları: Sermayenin en az yirmide birine sahip olanlara tanınan haklardır; bu oran esas sözleşme ile daha düşük bir seviyeye çekilerek kapsamı genişletilebilir.
Önemli Formüller
Bağımsız Üye Sayısı Hesaplaması: $\text{Toplam Üye Sayısı} / 3$
Önemli Ticari İlişki Eşiği: $(\text{İlişkiden Elde Edilen Ciro} / ext{Toplam Ciro}) \ge \%20$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Kurumsal Yönetim Komiteleri ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) Esasları • GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri
Temel Kavramlar
Denetimden Sorumlu Komite: Şirketin muhasebe sistemi, finansal bilgilerinin kamuya açıklanması ve bağımsız denetim sürecinin gözetiminden sorumlu olup, en az üç ayda bir olmak üzere yılda en az dört kez toplanan komitedir.
Riskin Erken Saptanması Komitesi: Şirketin varlığını tehlikeye düşürebilecek risklerin erken teşhisi ve yönetimi amacıyla çalışmalar yapan, risk yönetim sistemlerini yılda en az bir kez gözden geçiren yapıdır.
Ücret Komitesi: Yönetim kurulu üyeleri ve idari sorumluluğu bulunan yöneticilerin ücretlendirme ilkelerini şirketin uzun vadeli hedeflerine göre belirleyen ve performans kriterlerini değerlendiren komitedir.
Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Ücreti: Bağımsızlıklarını koruyacak düzeyde olması gereken bu ücretler; kâr payı, pay opsiyonları veya şirketin performansına dayalı ödeme planlarını kesinlikle içeremez.
GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri
Temel Kavramlar
Nitelikli Yatırımcıya Satış Eşiği: Altyapı projelerine işletme döneminden önce yatırım yapılması veya bu projelerin aktif toplamının %60'ından az olması durumunda paylar sadece nitelikli yatırımcılara satılabilir.
GYO Statüsünden Çıkış Süreci: Şartları kaybeden ortaklıklar, durumun kesinleştiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde esas sözleşmelerini GYO faaliyetini kapsamayacak şekilde değiştirmekle yükümlüdür.
Borsa Kotasyon Süresi: Halka arz edilen payların satış süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde Kurula, ardından 15 gün içinde Borsa İstanbul'a kotasyon başvurusu yapılması zorunludur.
Yönetim Kurulu Aday Gösterme İmtiyazı: GYO'larda sadece yönetim kurulu üyeliğine aday gösterme imtiyazı tanınabilir; halka açılma sonrasında ise hiçbir şekilde yeni bir imtiyaz oluşturulamaz.
GYO Faaliyet Esasları, Altyapı Yatırımları ve Yönetim İlkeleri • GYO Yatırım Faaliyetleri, Portföy Sınırlamaları ve Operasyonel Esaslar
Temel Kavramlar
Nitelikli Yatırımcıya Satış Eşiği: Altyapı projelerine işletme döneminden önce yatırım yapılması veya bu projelerin aktif toplamının %60'ından az olması durumunda paylar sadece nitelikli yatırımcılara satılabilir.
GYO Statüsünden Çıkış Süreci: Şartları kaybeden ortaklıklar, durumun kesinleştiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde esas sözleşmelerini GYO faaliyetini kapsamayacak şekilde değiştirmekle yükümlüdür.
Borsa Kotasyon Süresi: Halka arz edilen payların satış süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde Kurula, ardından 15 gün içinde Borsa İstanbul'a kotasyon başvurusu yapılması zorunludur.
Yönetim Kurulu Aday Gösterme İmtiyazı: GYO'larda sadece yönetim kurulu üyeliğine aday gösterme imtiyazı tanınabilir; halka açılma sonrasında ise hiçbir şekilde yeni bir imtiyaz oluşturulamaz.
GYO Yatırım Faaliyetleri, Portföy Sınırlamaları ve Operasyonel Esaslar • GYO ve Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Faaliyet ve Kamuyu Aydınlatma Esasları
Temel Kavramlar
Altyapı GYO: Münhasıran altyapı yatırım ve hizmetlerinden oluşan portföyü işleten, aktif toplamının en az %75'ini bu alanlara yatırmak zorunda olan özel tipte gayrimenkul yatırım ortaklığıdır.
İşletmeci Şirket: Ortaklık ile yapılan sözleşme çerçevesinde, portföydeki altyapı tesislerini veya gayrimenkulleri ticari maksatla işleten, danışman şirket sıfatıyla aynı kişide birleşemeyen kuruluştur.
Danışman Şirket: GYO'ya proje geliştirme, kontrol, mali veya hukuki konularda uzmanlık sunan, ancak portföydeki tesislerin işletmeciliğini aynı anda üstlenemeyen hizmet sağlayıcı firmadır.
Asgari Portföy Oranı: Standart GYO'ların aktif toplamlarının en az %51'ini gayrimenkuller, projeler ve haklardan oluşturma zorunluluğunu ifade eden temel yatırım eşiğidir.
GYO ve Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Faaliyet ve Kamuyu Aydınlatma Esasları • Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları
Temel Kavramlar
Kira Ekspertiz Karşılaştırması: GYO portföyündeki gayrimenkullerden elde edilen kira gelirinin, hesap dönemi sonunda ekspertiz kira bedeliyle mukayese edilerek kamuya açıklanması ve genel kurulda ortaklara bilgi verilmesi işlemidir.
Düzeltilmiş Ekspertiz Kira Bedeli: Kısmi veya değişken doluluğa sahip gayrimenkullerde, toplam ekspertiz kira bedelinin yıl içerisindeki ortalama doluluk oranı dikkate alınarak hesaplanan ve kira geliriyle kıyaslanan baz değerdir.
Lider Sermayedar: MKYO'da halka arz sonrası pay edinimleri hariç, sermayenin asgari %25'ine sahip olan, mali güç ve finansal piyasa tecrübesi şartlarını taşıyan, ortaklığın yönetiminde belirleyici olan ana ortaktır.
GYO Statüsünden Çıkma Fiyatı: Statü değişikliğinde, ayrılma hakkı yerine uygulanan ve ilandan önceki 30 günlük ile 6 aylık ağırlıklı ortalama borsa fiyatlarından yüksek olanı üzerinden yapılan pay alım teklifi bedelidir.
Önemli Formüller
Düzeltilmiş Ekspertiz Kira Bedeli Formülü: $\text{Düzeltilmiş Bedel} = \text{Toplam Ekspertiz Kira Bedeli} \times \text{Yıl İçi Ortalama Doluluk Oranı}$
MKYO Lider Sermayedar Tüzel Kişi Özsermaye Şartı: $\text{Özsermaye} \geq \text{MKYO Çıkarılmış Sermayesi} \times 2$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları
Temel Kavramlar
Sabit Sermayeli Ortaklık Halka Arzı: Kuruluş tescilini izleyen 3 ay içinde çıkarılmış sermayenin asgari %49'unun halka arzı için Kurula başvurulması zorunludur; aksi halde faaliyet hakkı sona erer.
İmtiyazlı Pay Kısıtlaması: Ortaklıklar imtiyazlı menkul kıymet ihraç edemezler; mevcut imtiyazlar ise üst üste 5 yıl dönem zararı edilmesi durumunda Kurul kararıyla kaldırılır.
Lider Sermayedar Devir Yasağı: Lider sermayedarın asgari sermaye oranını temsil eden payları, halka arz satış süresinin bitiminden itibaren 2 yıl boyunca başkasına devredilemez.
Genel Müdür Nitelikleri: Münhasıran bu görev için istihdam edilen genel müdürün 4 yıllık üniversite mezunu, 7 yıl finans tecrübesine ve SPF Düzey 3 Lisansına sahip olması şarttır.
Önemli Formüller
Dış Hizmet ve Personel Gider Sınırı: $\text{Yıllık Toplam Ücret} \le \text{Günlük Ortalama Net Aktif Değer} \times 0.02$
Dış Hizmet Gider Sınırı: $G_{max} = NAD_{ort} \times 0,02$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sabit Sermayeli Yatırım Ortaklıkları: Kuruluş, Yönetim ve Portföy Sınırlamaları • Yatırım Ortaklıklarında Portföy Sınırlamaları ve Değişken Sermayeli Ortaklıklar
Temel Kavramlar
Sabit Sermayeli Ortaklık Halka Arzı: Kuruluş tescilini izleyen 3 ay içinde çıkarılmış sermayenin asgari %49'unun halka arzı için Kurula başvurulması zorunludur; aksi halde faaliyet hakkı sona erer.
İmtiyazlı Pay Kısıtlaması: Ortaklıklar imtiyazlı menkul kıymet ihraç edemezler; mevcut imtiyazlar ise üst üste 5 yıl dönem zararı edilmesi durumunda Kurul kararıyla kaldırılır.
Lider Sermayedar Devir Yasağı: Lider sermayedarın asgari sermaye oranını temsil eden payları, halka arz satış süresinin bitiminden itibaren 2 yıl boyunca başkasına devredilemez.
Genel Müdür Nitelikleri: Münhasıran bu görev için istihdam edilen genel müdürün 4 yıllık üniversite mezunu, 7 yıl finans tecrübesine ve SPF Düzey 3 Lisansına sahip olması şarttır.
Önemli Formüller
Dış Hizmet ve Personel Gider Sınırı: $\text{Yıllık Toplam Ücret} \le \text{Günlük Ortalama Net Aktif Değer} \times 0.02$
Dış Hizmet Gider Sınırı: $G_{max} = NAD_{ort} \times 0,02$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Yatırım Ortaklıklarında Portföy Sınırlamaları ve Değişken Sermayeli Ortaklıklar • Değişken Sermayeli Ortaklıklar ve Portföy Yönetim Esasları
Temel Kavramlar
Sabit Sermayeli Ortaklık Mevduat Sınırı: Net aktif değerin en fazla %10'u, 12 ayı aşmayan vadeli mevduatlarda tutulabilirken tek bir banka nezdindeki tutarın %3'ü aşmaması zorunludur.
Yatırım Fonu Katılma Payı Sınırı: Net aktif değerin en fazla %20'si yatırım fonlarına yatırılabilir; ancak tek bir fon için bu sınır %5 olup giriş-çıkış komisyonu ödenemez.
Borsa Dışı Ters Repo Sınırı: Borsa dışında taraf olunan ters repo sözleşmelerine net aktif değerin en fazla %10'una kadar yatırım yapılabilir ve karşı tarafın derecelendirme notu olmalıdır.
Sermaye Piyasası Aracı Ödünç Verme: Portföydeki araçların piyasa değerinin en fazla %50'si, en az %100 teminat karşılığında ve en fazla 90 iş günü süreyle ödünç verilebilir.
Önemli Formüller
Pay Başı Net Aktif Değer Formülü: $PBNAD = (PD + HD + A - TB) / (YPS + KPS)$
Pay Başı Net Aktif Değer: $P_n = \frac{PD + A - B}{N}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Değişken Sermayeli Ortaklıklar ve Portföy Yönetim Esasları • Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları
Temel Kavramlar
Kurucu Payları: Nama yazılı olması zorunlu olan, sahibine kâr payı, oy hakkı ve azlık hakları gibi geniş yetkiler tanıyan ancak yeni pay alma hakkı bulunmayan paylardır.
Yatırımcı Payları: Sahibine sadece kâr payı ve tasfiyeden pay alma hakkı tanıyan, genel kurula katılım veya oy hakkı gibi yönetsel yetkiler içermeyen pay grubudur.
Kurucu Payı Devri: Yatırımcı payı ihracından önce her oranda Kurul iznine tabi olan, ihraçtan sonra ise sadece yönetim kontrolü sağlayan miktardaki devirlerde izin gerektiren işlemdir.
İtfa Fiyatı: Kurucu paylarının itfa edilmesi durumunda esas alınan, itfanın gerçekleşeceği tarihte geçerli olan pay başına net aktif değer tutarıdır.
Önemli Formüller
Nispi Getiri Hesaplaması: $NG = \Delta NAD - R_b$
Nispi Getiri: $NG = R_p - R_b$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları
Temel Kavramlar
Nispi Getiri: Birim pay başına net aktif değerdeki yüzdesel değişimin, karşılaştırma ölçütü veya eşik değer getirisinden çıkarılmasıyla bulunan ve sermaye hareketlerine göre düzeltilen değerdir.
Yetersiz Performans: Menkul kıymet yatırım ortaklıklarının yıllık performans sunum raporlarında nispi getirinin negatif olması durumunda portföy yönetiminin Kurulca kabul edilen statüsüdür.
Önemli Etkiye Sahip Ortak: Şirket sermayesinin veya oy haklarının dolaylı/doğrudan %5 veya fazlasına sahip olan ya da yönetim kurulu çoğunluğunu belirleme yetkisi veren imtiyazlı pay sahipleridir.
Portföy Yönetim Şirketi (PYŞ): Ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan, anonim ortaklık şeklinde kurulan ve paylarının tamamı nama yazılı olan sermaye piyasası kurumudur.
Portföy Yönetim Şirketleri ve Performans Sunum Esasları • Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları
Temel Kavramlar
Nispi Getiri: Birim pay başına net aktif değerdeki yüzdesel değişimin, karşılaştırma ölçütü veya eşik değer getirisinden çıkarılmasıyla bulunan ve sermaye hareketlerine göre düzeltilen değerdir.
Yetersiz Performans: Menkul kıymet yatırım ortaklıklarının yıllık performans sunum raporlarında nispi getirinin negatif olması durumunda portföy yönetiminin Kurulca kabul edilen statüsüdür.
Önemli Etkiye Sahip Ortak: Şirket sermayesinin veya oy haklarının dolaylı/doğrudan %5 veya fazlasına sahip olan ya da yönetim kurulu çoğunluğunu belirleme yetkisi veren imtiyazlı pay sahipleridir.
Portföy Yönetim Şirketi (PYŞ): Ana faaliyet konusu yatırım fonlarının kurulması ve yönetimi olan, anonim ortaklık şeklinde kurulan ve paylarının tamamı nama yazılı olan sermaye piyasası kurumudur.
Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları
Temel Kavramlar
Girişim Sermayesi PYŞ Yatırım Komitesi: YK üyesi, genel müdür ve 4 yıllık yükseköğrenim mezunu 5 yıl tecrübeli bir kişiden oluşan, en az üç kişilik zorunlu karar organıdır.
Fon Hizmet Birimi: Fon muhasebesi, nakit mutabakatı ve raporlama işlemlerini yürüten; bünyesinde fon müdürü ve yeterli teknik donanım bulundurması zorunlu birimdir.
Fon Müdürü: Fon hizmet biriminin koordinasyonundan sorumlu olan, portföy yöneticiliği yapması yasaklanan ve ayrılması halinde 6 iş günü içinde yenisi atanan yöneticidir.
İç Kontrol Elemanı: Sermaye piyasalarında en az 3 yıl tecrübeli, ilgili lisans belgesine sahip ve iç kontrol dışında başka bir görev üstlenemeyen ihtisas personelidir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Portföy Yönetim Şirketlerinde Organizasyonel Yapı, Denetim ve Faaliyet Esasları • Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet Esasları ve Teşkilat Yapısı
Temel Kavramlar
Girişim Sermayesi PYŞ Yatırım Komitesi: YK üyesi, genel müdür ve 4 yıllık yükseköğrenim mezunu 5 yıl tecrübeli bir kişiden oluşan, en az üç kişilik zorunlu karar organıdır.
Fon Hizmet Birimi: Fon muhasebesi, nakit mutabakatı ve raporlama işlemlerini yürüten; bünyesinde fon müdürü ve yeterli teknik donanım bulundurması zorunlu birimdir.
Fon Müdürü: Fon hizmet biriminin koordinasyonundan sorumlu olan, portföy yöneticiliği yapması yasaklanan ve ayrılması halinde 6 iş günü içinde yenisi atanan yöneticidir.
İç Kontrol Elemanı: Sermaye piyasalarında en az 3 yıl tecrübeli, ilgili lisans belgesine sahip ve iç kontrol dışında başka bir görev üstlenemeyen ihtisas personelidir.
Portföy Yönetim Şirketleri Faaliyet Esasları ve Teşkilat Yapısı • Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri
Temel Kavramlar
Kolektif Portföy Yöneticiliği: Müşterilere ait portföylerin, her bir müşteri adına maddi menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesini kapsayan faaliyetler bütünüdür.
Dışarıdan Hizmet Alımı: Fon hizmet birimi ve bilgi sistemleri hizmetlerinin Kurul izniyle uzman kuruluşlardan temin edilmesidir; sorumluluk her zaman şirkette kalır.
Genel Müdür: Finansal piyasalarda en az 7 yıl tecrübeye ve Düzey 3 Lisans Belgesine sahip olması gereken, tam zamanlı ve münhasıran istihdam edilen yöneticidir.
Fon Müdürü: Sermaye piyasası alanında en az 7 yıl tecrübe ve Düzey 2 Lisans Belgesi şartı aranan, fon hizmet biriminin yönetiminden sorumlu tam zamanlı personeldir.
Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri
Temel Kavramlar
Rayiç Bedel: Borsada işlem gören varlıklar için borsa fiyatını, işlem görmeyenler için ise alımda en düşük, satımda en yüksek fiyatı ifade eden ve portföy işlemlerinde esas alınan değerdir.
İnançlı Devir Esası: Müşterinin portföy yönetimini, portföy yönetim şirketine belirli esaslar ve özen yükümlülüğü çerçevesinde devretmesini sağlayan, portföy yönetim sözleşmesinin temel hukuki dayanağıdır.
Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında ihraç edilen ve bünyesinde farklı yatırım stratejilerine sahip birden fazla fonu barındırabilen yatırım fonu yapısıdır.
Katılım Fonu: Portföyünün tamamı kira sertifikaları, katılma hesapları ve altın gibi faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan, faizsiz yatırım prensiplerine uygun fondur.
Önemli Formüller
Fon Toplam Değeri: $FTD = FPV + DVA - B$
Fon Toplam Değeri: $FTD = FPD + V + A - B$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Portföy Yönetimi, Teminat Esasları ve Yatırım Fonları Düzenlemeleri • Yatırım Fonları Kuruluş, Unvan ve Portföy Sınırlamaları
Temel Kavramlar
Rayiç Bedel: Borsada işlem gören varlıklar için borsa fiyatını, işlem görmeyenler için ise alımda en düşük, satımda en yüksek fiyatı ifade eden ve portföy işlemlerinde esas alınan değerdir.
İnançlı Devir Esası: Müşterinin portföy yönetimini, portföy yönetim şirketine belirli esaslar ve özen yükümlülüğü çerçevesinde devretmesini sağlayan, portföy yönetim sözleşmesinin temel hukuki dayanağıdır.
Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında ihraç edilen ve bünyesinde farklı yatırım stratejilerine sahip birden fazla fonu barındırabilen yatırım fonu yapısıdır.
Katılım Fonu: Portföyünün tamamı kira sertifikaları, katılma hesapları ve altın gibi faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan, faizsiz yatırım prensiplerine uygun fondur.
Önemli Formüller
Fon Toplam Değeri: $FTD = FPV + DVA - B$
Fon Toplam Değeri: $FTD = FPD + V + A - B$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Yatırım Fonları Kuruluş, Unvan ve Portföy Sınırlamaları • Yatırım Fonları Portföy Sınırlamaları ve Özel Fon Türleri
Temel Kavramlar
Şemsiye Fon İçtüzüğü: Katılma payı sahipleri ile kurucu ve saklayıcı arasında fonun inançlı mülkiyet esaslarına göre yönetimini düzenleyen genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşmedir.
Yatırımcı Bilgi Formu (YBF): Yatırımcıların fonun yapısını ve risklerini anlaması için hazırlanan, azami 2 sayfa ve 12 punto sınırlaması olan, Kurul onayı gerektirmeyen özet bilgilendirme dokümanıdır.
Fon Birim Pay Değeri: Fon toplam değerinin dolaşımdaki katılma payı sayısına bölünmesiyle hesaplanan ve payların alım satımına esas teşkil eden, günlük olarak ilan edilmesi zorunlu fiyattır.
Yabancı Fon: Fon toplam değerinin en az %80'i oranında yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapan ve unvanında bu ibareyi taşıması zorunlu olan fon türüdür.
Önemli Formüller
Fon Birim Pay Değeri Formülü: $Fon Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Katılma Payı Sayısı}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Yatırım Fonları Portföy Sınırlamaları ve Özel Fon Türleri • Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar
Temel Kavramlar
İpotek ve Varlık Finansmanı Fonu İstisnası: Konut finansmanı fonları ve tüketici kredisi dayanaklı varlık finansmanı fonları ihraçlarında genel ihraççı sınırları uygulanmaz; ancak tek bir varlığa yatırım fon toplam değerinin %35'ini aşamaz.
Derecelendirme Notu Zorunluluğu: Fon portföyüne alınacak varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin, yetkili kuruluşlarca yatırım yapılabilir seviyenin ilk üç kademesinde not almış olması ve bu seviyenin altına düşmemesi esastır.
İhraççı Sermaye ve Oy Hakkı Sınırı: Bir fon tek başına bir ihraççının sermayesinin veya oy haklarının %10'undan fazlasına; aynı yöneticinin tüm fonları ise toplamda %20'sinden fazlasına sahip olamaz.
Grup Şirketi Yatırım Sınırı: Yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip olduğu veya ilişkili olduğu ihraççıların para ve sermaye piyasası araçlarının toplam değeri, fon toplam değerinin %20'sini geçemez.
Önemli Formüller
İskontolu Sermaye Piyasası Araçları Vade Hesaplaması: $Vade = İtfa Tarihine Kalan Süre$
Sabit Kuponlu Araçlar Vade Hesaplaması (Macaulay Duration): $Vade = Anapara ve Kalan Kupon Ödemelerinin Zaman Ağırlıklı Tahsil Süresi$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar
Temel Kavramlar
Borsa Dışı Ters Repo Sınırı: Fonların borsa dışında taraf olduğu ters repo sözleşmeleri için uygulanan %10'luk limit, garantili ve koruma amaçlı fonlar için bir istisna olarak uygulanmaz.
Karşı Taraf Riski Sınırı: Fonların borsa dışı türev araçlar nedeniyle maruz kalabileceği risk, fon toplam değerinin %20'sini aşamaz; bu sınır sadece varlıkların portföye dahil edildiği aşamada kontrol edilir.
Feshi İhbar Süresi: Süresiz fonlarda kurucunun fonu sona erdirmek istemesi durumunda, Kurul'un uygun görüşünü alarak en az altı ay öncesinden feshi ihbar etmesi zorunludur.
Müteselsil Sorumluluk: Fonun başka bir kurucuya devri durumunda, devir tarihinden önceki mevzuat yükümlülüklerinden hem eski hem de yeni kurucu birlikte ve zincirleme olarak sorumludur.
Önemli Formüller
Takip Farkı (TD): $TD = RP - RB$
Takip Hatası (TE): $TE = \sqrt{\frac{\sum(RP-RB)^2}{N-1}}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Yatırım Fonları ve Borsa Yatırım Fonları (BYF) Operasyonel ve Yapısal Esaslar • Borsa Yatırım Fonları (BYF) Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Esasları
Temel Kavramlar
Borsa Dışı Ters Repo Sınırı: Fonların borsa dışında taraf olduğu ters repo sözleşmeleri için uygulanan %10'luk limit, garantili ve koruma amaçlı fonlar için bir istisna olarak uygulanmaz.
Karşı Taraf Riski Sınırı: Fonların borsa dışı türev araçlar nedeniyle maruz kalabileceği risk, fon toplam değerinin %20'sini aşamaz; bu sınır sadece varlıkların portföye dahil edildiği aşamada kontrol edilir.
Feshi İhbar Süresi: Süresiz fonlarda kurucunun fonu sona erdirmek istemesi durumunda, Kurul'un uygun görüşünü alarak en az altı ay öncesinden feshi ihbar etmesi zorunludur.
Müteselsil Sorumluluk: Fonun başka bir kurucuya devri durumunda, devir tarihinden önceki mevzuat yükümlülüklerinden hem eski hem de yeni kurucu birlikte ve zincirleme olarak sorumludur.
Önemli Formüller
Takip Farkı (TD): $TD = RP - RB$
Takip Hatası (TE): $TE = \sqrt{\frac{\sum(RP-RB)^2}{N-1}}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Borsa Yatırım Fonları (BYF) Kuruluş, İşleyiş ve Portföy Esasları • Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları
Temel Kavramlar
Takip Farkı ve Takip Hatası: BYF performansının endeksle uyumunu ölçen, her ay sonu itibarıyla son bir yıllık dönem için hesaplanarak KAP'ta duyurulması zorunlu olan verilerdir.
Tam Kopyalama Yöntemi: Endeks bileşenlerinin tamamının, endeksteki ağırlıkları ölçüsünde birebir BYF portföyüne dahil edildiği, endeksin aynen yansıtıldığı yatırım yöntemidir.
Örnekleme (Optimizasyon) Yöntemi: Endeks bileşenlerinin tamamı yerine, endeks değişimleriyle en yüksek korelasyon katsayısına sahip seçilmiş bir kısmının portföye dahil edildiği yöntemdir.
Yetkilendirilmiş Katılımcı: BYF katılma payı oluşturma ve geri alım işlemlerine aracılık eden, kurucuyla sözleşme imzalamış ve Kuruldan izin almış aracı kurumdur.
Önemli Formüller
BYF Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{BYF Toplam Değeri}{Dolaşımdaki Katılma Paylarının Sayısı}$
BYF Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = \frac{Fon Toplam Değeri}{Dolaşımdaki Pay Sayısı}$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Borsa Yatırım Fonu (BYF): Toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak takip ettiği endeks kapsamındaki varlıklara yatıran ve payları borsada işlem gören yatırım fonudur.
Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla gayrimenkuller, gayrimenkul projeleri veya haklarından oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan tüzel kişiliği olmayan malvarlığıdır.
Nitelikli Yatırımcı: Gayrimenkul yatırım fonu katılma paylarını satın alma yetkisine sahip olan, belirli kriterleri sağlayan kurumsal veya bireysel yatırımcı grubudur.
Takip Hatası: BYF'nin portföy getirisi ile takip ettiği endeks getirisi arasındaki standart sapmayı ifade eden ve her ayın sonunda hesaplanıp kamuya açıklanan risk göstergesidir.
Önemli Formüller
BYF Asgari Yatırım Sınırı: $Y_{endeks} \ge %80$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Borsa ve Gayrimenkul Yatırım Fonları Esasları • Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) İhraç, Portföy ve Operasyonel Esaslar
Temel Kavramlar
Borsa Yatırım Fonu (BYF): Toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak takip ettiği endeks kapsamındaki varlıklara yatıran ve payları borsada işlem gören yatırım fonudur.
Gayrimenkul Yatırım Fonu (GYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla gayrimenkuller, gayrimenkul projeleri veya haklarından oluşan portföyü işletmek amacıyla kurulan tüzel kişiliği olmayan malvarlığıdır.
Nitelikli Yatırımcı: Gayrimenkul yatırım fonu katılma paylarını satın alma yetkisine sahip olan, belirli kriterleri sağlayan kurumsal veya bireysel yatırımcı grubudur.
Takip Hatası: BYF'nin portföy getirisi ile takip ettiği endeks getirisi arasındaki standart sapmayı ifade eden ve her ayın sonunda hesaplanıp kamuya açıklanan risk göstergesidir.
Önemli Formüller
BYF Asgari Yatırım Sınırı: $Y_{endeks} \ge %80$
Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Gayrimenkul Yatırım Fonları (GYF) İhraç, Portföy ve Operasyonel Esaslar • Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları Esasları
Temel Kavramlar
Katılma Payı: İtibari değeri bulunmayan, fon toplam değerinin pay sayısına bölünmesiyle birim değeri hesaplanan ve sadece nitelikli yatırımcılara satılabilen yatırım aracıdır.
İhraç Belgesi: Kurulca onaylanan ancak ticaret siciline tescil edilmeyen, katılma paylarının satış başlangıç tarihini ve dağıtım kanallarını belirleyen temel dokümandır.
Fon İhraç Sözleşmesi: Nitelikli yatırımcı ile kurucu arasında imzalanması zorunlu olan, yatırımcı haklarını koruyan ve borsa dışı alımlarda asgari unsurları içeren sözleşmedir.
Nitelikli Yatırımcı: GYF katılma paylarını satın alabilen, vasıfları satış ve devir aşamasında kontrol edilen ve buna dair belgeleri 5 yıl saklanan profesyonel yatırımcı grubudur.
Önemli Formüller
Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Türev Araç Açık Pozisyon Sınırı: $Açık Pozisyon Tutarı \le Fon Toplam Değeri \times 0.20$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Gayrimenkul ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları Esasları • Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları
Temel Kavramlar
Kredi Kullanma Sınırı: Fonlar, fon toplam değerinin azami %50’si oranında kredi veya faizsiz finansman kullanabilir; bu oran hesap dönemi sonundaki fiyat raporlarında sağlanmalıdır.
Repo İşlem Sınırı: Fon portföyündeki repo işlemine konu olabilecek varlıkların rayiç değerinin en fazla %10’una kadar borsada veya borsa dışında repo yapılabilmektedir.
Performans Ücreti: Fon ihraç sözleşmesinde hüküm bulunması şartıyla, portföy yöneticisi tarafından fona veya doğrudan katılma payı sahiplerine tahakkuk ettirilebilen ücrettir.
Değerleme Kuruluşu Rotasyonu: Fonlar, portföylerindeki her bir varlık için aynı gayrimenkul değerleme kuruluşundan üst üste en fazla 3 yıl hizmet alabilir; tekrar alım için 2 yıl geçmelidir.
Önemli Formüller
Azami Kredi Kullanım Limiti: $\text{Kredi Tutarı} \leq \text{Fon Toplam Değeri} \times 0.50$
Kurul Ücreti Hesaplaması: $\text{Ücret} = \text{Fon Toplam Değeri} \times 0.00005$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları
Temel Kavramlar
Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla girişim şirketlerine yatırım yapmak amacıyla süreli olarak kurulan, tüzel kişiliği olmayan mal varlığıdır.
Yatırım Komitesi: Fonun yatırım kararlarını alan; asgari olarak tecrübeli bir yönetim kurulu üyesi, genel müdür ve uzman personelden oluşan zorunlu karar organıdır.
Nitelikli Yatırımcı: GSYF katılma paylarını satın alabilen, belirli mali güce veya tecrübeye sahip, fon ihraç sözleşmesini imzalaması zorunlu olan profesyonel yatırımcı grubudur.
Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında, her biri için ayrı ihraç belgesi düzenlenerek farklı fonlar şeklinde ihraç edilebilen esnek fon yapısını ifade eder.
Önemli Formüller
Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Borçlanma Aracı İhraç Limiti: $L = A \times 5$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) Kuruluş ve Faaliyet Esasları • Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO) Mevzuatı
Temel Kavramlar
Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan paralarla girişim şirketlerine yatırım yapmak amacıyla süreli olarak kurulan, tüzel kişiliği olmayan mal varlığıdır.
Yatırım Komitesi: Fonun yatırım kararlarını alan; asgari olarak tecrübeli bir yönetim kurulu üyesi, genel müdür ve uzman personelden oluşan zorunlu karar organıdır.
Nitelikli Yatırımcı: GSYF katılma paylarını satın alabilen, belirli mali güce veya tecrübeye sahip, fon ihraç sözleşmesini imzalaması zorunlu olan profesyonel yatırımcı grubudur.
Şemsiye Fon: Katılma payları tek bir içtüzük kapsamında, her biri için ayrı ihraç belgesi düzenlenerek farklı fonlar şeklinde ihraç edilebilen esnek fon yapısını ifade eder.
Önemli Formüller
Fon Birim Pay Değeri: $Birim Pay Değeri = Fon Toplam Değeri / Katılma Payı Sayısı$
Borçlanma Aracı İhraç Limiti: $L = A \times 5$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Girişim Sermayesi Yatırım Fonları (GSYF) ve Ortaklıkları (GSYO) Mevzuatı • Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları
Temel Kavramlar
Kaynak Taahhüdü: Nitelikli yatırımcıların fona ödemeyi taahhüt ettiği, asgari 95 milyon TL olan ve satış başlangıcından itibaren 1 yıl içinde tahsil edilmesi gereken tutardır.
Lider Sermayedar: GSYO'da yönetim kontrolünü sağlayan, sermayenin en az %25'ine sahip olan ve belirli mali yeterlilik ile tecrübe şartlarını taşıyan ortak veya ortaklardır.
Pay Sahipliği Sözleşmesi: Fon ile girişim şirketi ortakları arasında imzalanan, yönetim ve çıkış haklarını düzenleyen; ancak payların tamamı alınırsa zorunlu olmayan sözleşmedir.
Performans Ücreti: Fonun başarısına bağlı olarak kurucuya ödenen, yatırımcıdan yazılı onay alınması zorunlu olan ve belgeleri 5 yıl boyunca saklanan ücrettir.
Önemli Formüller
Türev Araç Açık Pozisyon Sınırı: $AP \le FTD \times 0.20$
Kredi ve Faizsiz Finansman Sınırı: $K \le FTD \times 0.50$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları
Temel Kavramlar
Lider Sermayedar: GSYO kuruluşunda özsermayesi ortaklık sermayesinin 2 katı (maks. 1,17 Milyar TL), aktif toplamı ise 3 katı (maks. 2,34 Milyar TL) olması gereken ana ortaktır.
Girişim Şirketi: Türkiye'de kurulu, gelişme potansiyeli olan, kaynak ihtiyacı duyan ve sınai, zirai veya ticari pazar potansiyeli taşıyan anonim veya limitet şirketlerdir.
Nitelikli Yatırımcı GSYO: Payları sadece nitelikli yatırımcılara satılan, lider sermayedar şartı aranmayan ve başlangıç sermayesi en az 120.000.000 TL olan özel ortaklık türüdür.
Girişim Sermayesi Yatırımı: Girişim şirketlerine doğrudan veya dolaylı sermaye aktarımı, borçlanma aracı alımı veya yapılandırılmış finansman sağlama yoluyla yapılan yatırımlardır.
Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklıkları (GSYO) Kuruluş, Faaliyet ve Portföy Esasları • GSYO Portföy Sınırlamaları, Borçlanma Esasları ve TSPB Meslek Kuralları
Temel Kavramlar
Lider Sermayedar: GSYO kuruluşunda özsermayesi ortaklık sermayesinin 2 katı (maks. 1,17 Milyar TL), aktif toplamı ise 3 katı (maks. 2,34 Milyar TL) olması gereken ana ortaktır.
Girişim Şirketi: Türkiye'de kurulu, gelişme potansiyeli olan, kaynak ihtiyacı duyan ve sınai, zirai veya ticari pazar potansiyeli taşıyan anonim veya limitet şirketlerdir.
Nitelikli Yatırımcı GSYO: Payları sadece nitelikli yatırımcılara satılan, lider sermayedar şartı aranmayan ve başlangıç sermayesi en az 120.000.000 TL olan özel ortaklık türüdür.
Girişim Sermayesi Yatırımı: Girişim şirketlerine doğrudan veya dolaylı sermaye aktarımı, borçlanma aracı alımı veya yapılandırılmış finansman sağlama yoluyla yapılan yatırımlardır.
GSYO Portföy Sınırlamaları, Borçlanma Esasları ve TSPB Meslek Kuralları • Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları
Temel Kavramlar
Girişim Sermayesi Yatırımı Sınırı: GSYO'ların girişim sermayesi yatırımlarının, yıl sonu bireysel finansal tablosundaki aktif toplamına oranının asgari %51 olması zorunludur.
KOBİ Yatırım İstisnası: KOBİ şartlarını taşıyan girişim şirketlerine yapılan yatırımların aktif toplamın %5’ini geçmesi halinde, belirli portföy sınırlaması %35 olarak uygulanır.
Mevduat ve Katılma Hesabı Sınırı: GSYO'lar, TL veya döviz cinsinden vadeli/vadesiz mevduat ve katılma hesaplarına ortaklık aktif toplamının azami %20'si oranında yatırım yapabilirler.
Pay Sahipliği Sözleşmesi: Girişim şirketinin yönetimi, ortakların hak ve yükümlülükleri ile çıkış olanaklarını belirleyen, yönetim kontrolü sağlanmadıkça imzalanması zorunlu olan sözleşmedir.
Önemli Formüller
Kısa Vadeli Borçlanma Limiti: $KVFB \leq Özsermaye \times 0,50$
Uzun Vadeli Borçlanma Limiti: $UVFB \leq Özsermaye \times 2$
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları
Temel Kavramlar
Mesleki Yeterlilik: Üstlenilen görevin gerektirdiği eğitim ve mesleki deneyime sahip olmayı, mevzuatın öngördüğü lisansları almayı ve etik kurallara uyumu ifade eder.
Mesleki Özen ve Titizlik: Dikkatli ve basiretli bir çalışanın aynı koşullar altında ayrıntılara vereceği önemi, göstereceği dikkat ve gayreti tanımlayan mesleki standarttır.
Haksız Rekabet: Müşterileri aldatıcı, subjektif veya 'en iyi', 'en çok kazandıran' gibi abartılı ifadeler kullanarak diğer üyelerin ticari itibarını zedeleyen faaliyetlerdir.
İade Sistemi: Kampanyalarda müşteriye yapılan iadenin, müşterinin ödediği komisyon tutarını aşmamasını zorunlu kılan, maliyetlerin müşteriye yansıtılmadığı bir sistemdir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Etik İlkeler ve Meslek Kuralları • Sermaye Piyasasında Mesleki Etik, Dürüstlük ve Müşteriye Karşı Görevler
Temel Kavramlar
Mesleki Yeterlilik: Üstlenilen görevin gerektirdiği eğitim ve mesleki deneyime sahip olmayı, mevzuatın öngördüğü lisansları almayı ve etik kurallara uyumu ifade eder.
Mesleki Özen ve Titizlik: Dikkatli ve basiretli bir çalışanın aynı koşullar altında ayrıntılara vereceği önemi, göstereceği dikkat ve gayreti tanımlayan mesleki standarttır.
Haksız Rekabet: Müşterileri aldatıcı, subjektif veya 'en iyi', 'en çok kazandıran' gibi abartılı ifadeler kullanarak diğer üyelerin ticari itibarını zedeleyen faaliyetlerdir.
İade Sistemi: Kampanyalarda müşteriye yapılan iadenin, müşterinin ödediği komisyon tutarını aşmamasını zorunlu kılan, maliyetlerin müşteriye yansıtılmadığı bir sistemdir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Mesleki Etik, Dürüstlük ve Müşteriye Karşı Görevler • Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları
Temel Kavramlar
Emir İletimine Aracılık: Müşteri emirlerinin alınarak bir işlem veya portföy aracısına iletilmesi faaliyetidir; bu yetki belgesine sahip olanlar her türlü sermaye piyasası faaliyetini yürütemezler.
Yatırımcıları Tazmin Merkezi (YTM): Aracı kurumların iflası gibi durumlarda yatırımcı varlıklarını koruyan sistemdir; ancak kaldıraçlı işlemler gibi ürünlerde tazminat için belirli bir üst sınır bulunmaktadır.
Mesleki Uzmanlığa Uygun Olmayan Davranış: Mevzuata açıkça aykırı olmasa dahi, profesyonel dürüstlüğü, itibarı veya yetkinliği zedeleyerek sermaye piyasasına olan güveni sarsan her türlü eylem ve tutumdur.
İçsel Bilgi: Sermaye piyasası araçlarının değerini veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek, henüz kamuya açıklanmamış, kaynağına göre güvenilirliği ve önem düzeyi değişen bilgidir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasası Çalışanları Etik İlkeleri ve Davranış Kuralları • Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları
Temel Kavramlar
Uygunluk Testi: Müşterinin yatırım deneyimi, risk-getiri hedefleri ve finansal kısıtlarını belirlemek amacıyla kullanılan, hizmet sunumu öncesinde yapılması ve düzenli güncellenmesi zorunlu olan standart değerlendirme aracıdır.
Adil Davranma Kuralı: Sermaye piyasası aracının ihracı ve dağıtımı sırasında müşteriler arasında ayrım yapılmamasını, belirli kişilere veya kurumun kendi hesabına öncelik verilmemesini sağlayan temel etik ilkedir.
Performans Sunumu: Yatırım sonuçlarının tam, doğru ve karşılaştırmalı olarak iletilmesi; geçmiş getirilerin gelecek için taahhüt sayılmaması ve 'en iyi' gibi öznel ifadelerin kullanılmaması esasına dayanan bilgilendirme sürecidir.
Gizliliğin Korunması: Müşteri bilgilerinin yasal zorunluluk, suç bildirimi veya müşteri izni hariç saklanmasıdır; bu yükümlülük müşteri ile kurumun ilişkisi kesilse dahi süresiz olarak geçerliliğini korur.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları
Temel Kavramlar
Menfaatlerin Bildirilmesi: Çalışanın işverenin yazılı izni olmadan üçüncü kişilerden hediye veya ücret kabul etmemesi, kabul öncesinde e-posta gibi yollarla bildirim yapması kuralıdır.
Yöneticilerin Sorumluluğu: Yöneticinin kendi gözetimindeki kişilerin mevzuat ihlallerini önlemek için makul gayret göstermesi ve ihlal şüphesinde personelin faaliyetlerini sınırlamasıdır.
Özenli ve Basiretli Olma: Yatırım tavsiyelerinin yeterli araştırma ve makul gerekçelere dayandırılması, kullanılan modellerin varsayımlarının ve mantığının kavranmış olması zorunluluğudur.
Üçüncü Taraf Çalışmaları: Dışarıdan alınan raporların güvenilirliği, kaynağı ve güncelliği konusunda makul çaba gösterilerek doğruluğunun ve tarafsızlığının sorgulanması sürecidir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Davranış Kuralları, Yönetici Sorumlulukları ve Çıkar Çatışmaları • Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve TSPB Disiplin Yönetmeliği
Temel Kavramlar
Menfaatlerin Bildirilmesi: Çalışanın işverenin yazılı izni olmadan üçüncü kişilerden hediye veya ücret kabul etmemesi, kabul öncesinde e-posta gibi yollarla bildirim yapması kuralıdır.
Yöneticilerin Sorumluluğu: Yöneticinin kendi gözetimindeki kişilerin mevzuat ihlallerini önlemek için makul gayret göstermesi ve ihlal şüphesinde personelin faaliyetlerini sınırlamasıdır.
Özenli ve Basiretli Olma: Yatırım tavsiyelerinin yeterli araştırma ve makul gerekçelere dayandırılması, kullanılan modellerin varsayımlarının ve mantığının kavranmış olması zorunluluğudur.
Üçüncü Taraf Çalışmaları: Dışarıdan alınan raporların güvenilirliği, kaynağı ve güncelliği konusunda makul çaba gösterilerek doğruluğunun ve tarafsızlığının sorgulanması sürecidir.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun
Sermaye Piyasasında Etik Kurallar ve TSPB Disiplin Yönetmeliği
Temel Kavramlar
Çıkar Çatışması Yönetimi: Sermaye piyasası çalışanının, müşteri veya işveren çıkarlarıyla kendi çıkarlarının çeliştiği durumlarda, tarafları tam ve doğru bilgilendirerek dürüstlük ilkesini korumasıdır.
İşlemlerin Öncelik Sırası: Sermaye piyasası faaliyetlerinde çalışanların, gerçekleştirdikleri işlemlerde öncelikle müşterilerin, ardından işverenin ve en son kendi menfaatlerini gözetme yükümlülüğüdür.
Çıkarların Açıklanması: Çalışanların üçüncü taraflardan sağladıkları komisyon, iskonto veya ücretsiz yararlanma gibi menfaatleri işverene ve müşterilere bildirmesiyle sağlanan etik uyum kuralıdır.
Uyarı Cezası: Üyenin mesleki yükümlülüklerinde daha dikkatli davranması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir; genellikle kayıtsızlık ve dikkatsizlik durumlarında uygulanır.
Tüm ders notlarına erişmek için ücretsiz kayıt olun